LIBER QVINTVS
1. DE ACCVSATIONIBVS, DENVNTIATIONIBVS
ET INQVISITIONIBVS
1. LICET IN BEATO Ad soluendum Supra de probat. c. ii.(1) ff. de penis Respiciendum.(2) ff. de act. et oblig. Arrianus(3) et xxxv. q. xi. Veniam.(4) Si non Supra xxviii Quia sunt culpe.(5) Delatus Idest accusatum. Exspectauimus Set quare expectatur accusator absens? Si enim accusator non comperet ad terminum sibi prefixum, amplius non auditur, nisi probet iustam causam absentie, ut iiii. q. v. Quisquis(6) et C. qui accus. non pos. l.iii.(7) supra qui matrimon. accus. non pos. Sicut, lib. ii.(8) supra de fide instrum. Contingit, lib. ii.(9) Respon. Non statim iudex condempnabit absentem, quis forte iustam habet causam absentie, ut supra ut lite non contest. Quoniam frequenter.(10) Set iudex habebit rationem uiarum, temporis, et alterius impedimenti, ut ff. de uaca. mun. Tempus.(11)ff. ex quibus causis maior. Si cui § i.(12) ff. de dampno infecto Si finita § Si forte.(13) Et nota quod licet absenti ex iusta causa restituatur accusatio sua, tamen minor non restituitur ad accusandam, ut ff. de minor. Auxilium.(14) ff. ex quibus causis maior. Si qua.(15) Vel ideo non imposuit silentium accusatori, quia accusator primo est monendus et procedat, ut C. qui accus. non pos. Qui crimen.(16)Et ideo hic ammoniti fuerunt, quia si accusator ammonitus non procedit in accusationem, amodo non auditur ut hic patet et per iura predicta. Item uidetur dicendum etiam ubi de crimine agitur ciuiliter, ut ff. de iure fisci l.ii. § Senatus,(17) set in negoticiis ciuilibus aliter proceditur contra actorem absentem, ut C. de iudic. Properandum.(18) Ne te de cetero Nisi iterato committeret crimen, nam exceptio rei iudicate non obstat nisi de preteritis commissis, ut ff. de except. rei iudic. Si rem meam et l. sequenti(19) et C. ad exhib. Non ignorabit.(20) Dixisset Supra iii. q. vii. Postulatus.(21)Voluerunt Quia ante inscriptionem, nemo compellitur accusare, ut ii. q. iii. Si quem et Si quis iratus.(22) Nam post libelli oblationem, licet sine pena desistere, ut ff. ad Turpill. Quesitum.(23) et ff. de in ius uoc. Quesitum et l. Libertus,(24) tamen ei qui infamauit, tenetur iniuriarum, ut ff. de iniur. Item apud § Si quis libello.(25) Et sic post libelli oblationem, nemo cogitur procedere in accusationem, ut hic dicitur. Tamen in ciuilibus actionibus post libelli oblationem, cogitur usque ad finem procedere, ut C. quomodo et quando iudex authen. Qui semel.(26)
2. VENIENS Recipere criminali In crimine non interuenit procurator, nec ad accusandam nec ad defendendum, ut v. q. iii. In criminalibus.(27) Nisi in x casibus, scilicet in crimine iniuriarum, ut iii. q. ix. § Nisi.(28) Item admittitur procurator ad excusandum uel ad excipiendum ut hic et v. q. iii. Reos.(29) Item cum per nuntium agitur ut uidetur ut supra de rest. spol. Fratres, lib. i.(30) Item per socium litis ut iii. q. vi. Hec quippe.(31) supra de dolo et contum. c. ii. in principio.(32) Item cum causa non est criminalis pure, ut supra de procurat. Tue, lib. eodem.(33) Item in leuibus criminibus. ff. de accusat. Leuia.(34) Item si crimen non excedit penam relegationis, ut ff. an per alium cause app. exerceri pos. l.i.(35) Item in crimine suspecto, ut ff. de procurat. Non solum § ult.(36) Item cum quis accusat alium de ingratitudine, ut ff. de procurat. Set hee § i.(37) Item in actione populari interuenit procurator ad defendum non ad agendum, ut ff. de popul. act. Qui populari.(38) Item dominus defendit seruum in crimine, ut ff. de accusat. Si cui § penult.(39) M. tamen dixit quod semper in crimine potest interuenire procurator ex parte rei post litem contestatam, ut v. q. iii. Reos.(40) Set illud loquitur in procuratore dato ad causas absentie siue ad exceptiones proponendas. SilentiumNota quod qui iurauit se non accusaturum aliquem, amodo non auditur contra illum, ut hic dicitur. Vel etiam si simpliciter remisit querelam, ut xxiii. q. iiii. Si illic.(41) C. ad Turpill. Quamuis.(42)Immo eo ipso quod quis dixit se nolle accusare, amodo non auditur, ut ff. de adult. Si maritus § Si negauerit.(43) Set numquid talis ipsum denunciare potest non obstante iuramento? Videtur quod sic, ut supra de iureiur. Quemadmodum in fine, lib. eodem.(44) Set non est hoc uerum, quia calumpnose denuntians non auditur. infra eodem c. ult.(45) Set numquid alter potest eum accusare de crimine de quo est absolutus? Videtur quod non, ut supra eodem Di hiis, lib. i.(46) ii. q. i. Prohibentur.(47) Quia sepius non est querendum de delicto eiusdem hominis, ut ff. naute caup. Licet.(48) Econtra uidetur quod soli ei qui accusauit obstabit exceptio rei iudicate, ut supra de re iudic. Quoniam, lib.ii.(49) Ad hoc dicas quod semel absolutus, amodo a nullo potest accusari super illo crimine nisi in duobus casibus: scilicet si suam prosequatur iniuriam, et si probet se ignorasse accusationem ab alio fuisse institutam, ut ff. de accusat. Si cui § i.(50) Et cum uult probare de preuaricatione prioris accusatoris, ut ff. de preuar. l.iii.(51) Propter contumaciam Sic patet quod qui etiam ad calumpniosam siue iniustam citationem non uenit, punitur ut contumax, et ff. Ne quis eum qui in ius uoc. l. penult.(52) ff. iudic. solui Si reus.(53) Et hoc uerum est cum dubium est an teneat citatio, tunc ratione dubii tenetur uenire, licet non teneat citatio, ut supra de appell. Si duobus, lib. i.(54) ff. de iudic. Si quis ex.(55) Set si euidens est citationem non ualere, non tenetur uenire citatus, etiam ad allegandum priuilegium, uerbi gratia. Quandoque on ualet citatio quia non experimitur causa citationis, ut v. q. ii. c. ult.(56) Quandoque non ualet ratione temporis, ut v. q. ii. c. i. ff. de feriis l.i.(57) Quandoque non ualet ratione persone, ut iiii. q. iii. Liberti.(58) Quandoque ratione loci, ut si fiat citatio ad periculosum locum uel remotum uel inhonestum, ut supra de appell. Ex parte, lib. eodem(59) et in constitutione Innocentii Nonnulli.(60) ff. de arbit. Si cum dies § Si arbiter.(61)Quandoque non ualet ratione iudicis, ut si euidens sit citantem non esse iudicem, ut extra de offic. deleg. Ex litteris, lib. eodem.(62) supra de appell. Si duobus, lib. i.(63) Item non ualet si rescriptum apostolicum non inseritur, ut supra de dilat. Preterea, lib.ii.(64) supra de offic. deleg. Cum in iure, lib. eodem.(65) Item si euidens est iudicem esse inimicum, ut iii. q. v. Quia.(66) Item si euidens est eum esse spoliatum qui citatur, ut v. q. ii. Si quis episcopus.(67)
3. SVPER HIS Oportet Nisi in casibus exceptis. supra de procurat. Tue, lib. eodem(68) et iii. q. ix. in summa, ibi ponita. jo. Accusatio Sunt adhuc alii tres mode agendi, scilicet cum agitur in modum inquisitionis, ut infra c. proximo. Item cum agitur de crimine ciuiliter ad priuationem beneficii tantum, ut infra de symon. Per tuas.(69) Item cum agitur in notorio crimine, ut supra de iureiur. Ad nostram.(70) Et est simile quod dicit lex quod iiii or modis agitur de crimine, et ff. de uar. et extraord. cognit l. penult.(71) Ad correctionem Simile dicit lex quod qui accusatorem non habet, ab honoribus non arteatur, ut ff. de mun. et hon. Rescripto § Qui accusatorem.(72) est denuntiatio: Nisi sit tale crimen quod impediat executionem officii uel receptionem beneficii post pentitentiam, tunc idem seruandam est quod in accusatione, ut extra eodem titulo Inquisitionis, lib. iiii.(73) Abaccusatione Cum accusatori obicitur crimen in modum exceptionis, non refert an maius an minus uel par sit illud crimen, quin excipiens prius audiatur, ut supra de ordin. cog. Cum dilectus, lib. eodem.(74) xxxii. q. vi. Nichil.(75) Nisi si accusans prosequatur suam iniuriam, ut iiii. q. vi. Omnibus.(76) Et nisi domesticus episcopi accuset eum, ut supra eodem, Nulli, lib. i.(77) uel testificatione: Supra de testibus Super eo, lib. i.(78) impedit: Et obstat ei in dignitatibus, quas postea acquirit, ut supra de elec. Super, lib. ii. (79) et ii. q. i. Prohibentur.(80) promotum: Ergo uidetur quod per solam electionem nullum ius acquiritur, arg. contra super de elec. Cum inter, lib. eodem,(81) ut ibi dixi. confirmationem: Tunc enim est matrimonium spirituale consumatum, ut supra de translat. Inter, lib. eodem.(82) jo. secundum arbitrium: Hoc est generale quod ubi certa pena in iure non est prefixa, arbitrio iudicis relinquitur, ut supra de offic. del. De causis, lib. i.(83) Si talis defecerit in probatione, a prouintia est expellendus, in authen. de sanct. episcop. § Si quis uero ad ordinationem.(84) non amittit: Quia ad hoc non est actum, ut supra de causa pos. c. i. lib. eodem.(85) ff. de liber. agnos. l. i. in fine.(86) questio criminalis: Et tamen uidetur quod requirator presentia plurium episcorum, ut xxiii. di. Illud(87) et iii. q. vi. Hec quippe.(88) Et secundum quosdam in talibus, odiosis exceptionibus non coguntur testes, set contradicit finis capituli huius et supra de elect. Cum dilectus, lib. eodem.(89) Et uacillauerat Simile iiii. q. iii. Item qui falsa.(90) supra de concess. prebend. uel eccles. non uacant. Post electionem.(91) supra ut eccles. benefic. Vt nostrum.(92) non incurrit: Simile C. ex quibus causis irrog. infam. l. i.(93) Sub nomine Simile supra de hiis que fiunt a episcop. c.ult.(94) cogatis testis: Si aliter non potest liquere de causa, ut supra de testibus cogen. Peruenit, lib. ii.(95) et sic non obstat supra de testibus cogen. c.i. et c. Sane, lib. i.(96) vinc.
4. QVALITER ET QVANDO Qualiter: De modo et ordine inquisitionis plene dixi in constitutione Innocentii Qualiter.(97) canonice sanctiones: lxxxvi. di. Si quid uero.(98) ii. q. i. Deus.(99) descendam Prelatus debet descendere cum canonicis suis, ut lxxxvi. di. Si quid(100) et xv. q. vii. Episcopus, (101) et si inquiratur de excessu abbatis, tunc intererunt abbates eiusdem ordinis, ut xviii. q. ii. Si quis abbas.(102) a maliuolis: Videtur ergo quod infamia orta ab inimicis non inducit suspitionem. xi. q. iii. In cunctis(103) et ii. q. v. Omnibus(104) et infra de purgat. canon. Cum in iuuentute.(105) Quod quidam admittunt, set quia difficile est probare ortum infamie, cum fama ab incerto auctore procedat. de. con. di. iiii. Sanctum.(106) Satis potest dici quod undecemque procedat infamia, sit indicenda purgatio, arg. infra de purgat. can. Accedens.(107) infra de appostatis c. uno.(108) quod clamor: Nec aliter procedetur ad inquisitionem criminum, nisi ad hoc ut fama crebescat quod amplius sine scandalo non potest tollerari, ut infra sequitur et ii. q. v. Presbyter.(109) supra de cohabit. clerico Tua, lib. eodem,(110) alias sola infamia ad hoc non sufficit, ut ii. q. i. Nomen.(111) et iii. q. ii. Audiuimus.(112) Vt ergo intelligas qualiter iudex procedere debeat, notabis quod cum aliquis coram iudice est infamatus, primo prefiget iudex terminum accusare uolentibus, ut supra de purgat. canon. c.ult.(113) Et si accusatores apparuerint, canonice audiatur crimen, ut ii. q.v. Omnibus.(114) xv. q.v. c.i. supra de purgat. canon. Ex tuarum, lib. i.(115) Si uero accusator non apparet et mala fama crebrescit, tunc episcopus, uocatis ecclesie sue senioribus, procedet ad inquisitionem ut hic dicitur, et lxxxvi. di. Si quid uero.(116) Et ipsemet iudex potest inducere testes, ut xi. q. iii. Precipue, in fine.(117) infra eodem, Cum oporteat(118) et ii. q. v. Presbyter.(119) Et si fuerit conuictus, canonice puniatur; si non conuincitur, et adhuc mala fama perdurat, admoneat primo seorsum, et postea coram testibus ut se corrigat, quod si non fecerit, tunc demum suspendat ipsum, usque ad dignam satisfactionem, ut supra de purgat. canon. c.i. lib.i.(120) Et in hoc casu intelligas omnia iura que dicunt quod clericus infamatus debet suspendi; non enim ut dixi propter infamiam est statim suspendendus, nisi enormitas delicti uel scandalum enorme aliud requirat, ut infra de purgat. canon. Inter.(121) Si autem accusatus comparere noluerit, lite non contestata potest procedere contra ipsum, ut supra ut lite non contest. Quoniam frequenter.(122) Est autem hec digna satisfactio ut purget se, adiuncto sibi legitimo numero uel ad arbitrium sui prelati, ut ii. q. v. Presbyter(123) et c. Omnibus.(124) Et eo deficiente in purgatione, punietur tamquam conuictus uel confessus, ut supra de accusat. Cum Petrus, lib.i.(125) supra de symon. Insinuatum et c. De hoc.(126) Pena autem eius qui conuictus est in modum inquisitionis hec est: Quod si de tali crimine est conuictus, quod etiam post penitentiam impediret excutionem officii uel receptionem beneficii, ut est homicidium et symonia, tunc idem iuris est quod est in directa accusatione, set in aliis criminibus relinquitur arbitrio iudicantis, ut extra iiii. de accusat. Inquisitionis.(127) Set regulares prelati etiam pro modicis causis remouentur ab administratione, ut infra de symon. Per tuas, in fine.(128) Vel dic quod si est in dignitate constitutus, ille qui conuictus est in modum inquisitionis remoueter ab adminstratione, ut infra de symon. Per tuas.(129) Set minores clerici priuantur officio et beneficio, ut infra de symon. Dilectus.(130) jo. accusatio: ii. q. vii. Accusatio.(131) precedat inquisitio: supra ii. q.ult. c.i. et iii. C. qui accus. non pos. Qui crimen.(132) vinc. ab ordine: Eius super quo inquisitum est, prelature uidelicet, ut infra de symon. Dilectus,(133) ubi tamen affligitur temporalis remotio, tunc remouetur, scilicet usque ad finem penitentie. ii q.i. Inprimis.(134) vinc. leue compendium: Infra eodem, Cum oporteat.(135) C. comminationes epistul. l. ult.(136) obseruari: Conquestus fuit episcopus domino pape quod perperam processerant. t. inde nascantur: C. unde ui Meminerint.(137) supra xi. q. i. Peruenit.(138) errorem uestrum: Ex hoc uidetur quod inquisitor possit mutare sententiam suam licet iudex delegatus non possit, ut supra de offic. del. In litteris, lib. i.(139) Set potest istud intelligi de interlocuturia quam quilibet iudex potest mutare, ut supra de appell. Significauerunt, lib.i.(140) Vel dic quod in hoc errauerant quod processerant ad inquisitionem, cum nullus clamor precesserit. Set numquid tenet sententia cum proceditur ad sententiam, licet non precesserit fama? Dicunt quidam quod sic, arg. C. de appell. l.i.(141) Set contra dicit extra eodem, Inquisitionis, lib. iiii.(142) Vel forte in hoc errauerunt quod non citauerant partem aduersam, uel non apperuerant ei dicta testium, quo fieri non debet, ut in constitutione, Qualiter.(143) jo. in similibus: Supra de sent. et re iud. In causis.(144) ff. de legi. et senat. Non possunt.(145) uel credunt: Non tantum ut respondeant ad inquisita, ut infra c. proximo. ocultis criminibus: Et si testes de occultis criminibus aliquid dixerint, non est propter hoc aliquis puniendus, ut extra eodem, Inquisitionis, lib. iiii.(146) Frustratoriis Que ipso iure remote sunt. supra de appell. Pastoralis.(147) fieri prohibemus: Licet etiam ipsi uelint. supra de foro compet. Si diligenti.(148) xi. q.i. Inolita placuit.(149) Set econuerso laici trahuntur ad forum ecclesiasticum propter desidiam iudicis secularis, ut supra de foro compet. Ex transmissa, lib. ii.(150)
5. CVM DILECTI Clamorem Supra ii. q.i. Deus.(151) Ad inquisita Nota quod testis v. capitula iurabit. Iurabit enim quod nec amore nec odio etc., ut supra de testi. Quotiens, lib. i.(152) Item iurabit quod omnem ueritatem dicet, ut. iii.q.ix. Hortamur.(153) Item quod nichil falsi dicet, ut ii. q. iiii. Nullam.(154) Item quod pro utraque parte testetur, ut xiiii. q. v. Non sane.(155) Item quod uerum quod nouit, dicat siue fuerit interrogatus siue non, ut hic dicit et sic intelligitur supra de uerb. signif. Forus, in fine, lib.i.(156) Sufficienter probauerit Et ita contradicunt, uel factum iudicis admittitur probatio ut dixi. supra de testibus c.i., lib. eodem.(157) supra de probat. c.i., lib. eodem.(158) Nec semper credendum est hiis que iudex dicit, ut ii. q. vi. § Biduum, in fine.(159) et C. de arbit. Ne in arbitris § Sin autem.(160) Sic supra de condit. apposit. Per tuas, lib. eodem.(161) ff. de cust. reorum Diuus.(162) Et in constitutione Quoniam contra falsam.(163) Quas uobis Que sint ille nescimus. laur. Ad malumVnde in meliorem partem sunt interpretande, ut supra de reg. iur. Qui infirmus est.(164) Ex causaQuia non semper factum, set causa facti queritur, arg. v. q.v. Non omnis.(165) ff. de furt. Verum,(166)ut supra de uerb. sig. Intelligentia.(167) xxiii. q. viii. Occidit.(168) Dilapidatione Quam ipse confessus est et admittitur ad probandas excusationes propter formam iuramenti quod fuit, ut ad inquisita responderet, et ipse ad inquisita respondit res ecclesie dissipatas, set se non excusauit et ideo modo se excusat. vinc. Obstantibus excusationibus Quasi contra iuramentum uideatur tacuisse coram illis. laur. Quod uerum est nisi de nouo peruenisset ad notitiam earum, arg. supra de testi. Presentium, lib. eodem.(169) jo. Probare non posset Deficit igitur non ius set probatio, ut supra xxxii. q.v.c. ult.(170) ff. de testa. tut. Duo Ticii.(171) Et sic potius creditur uni iudici non iurato, quam uni parti iurate, simile supra de restit. spol. Olim, in fine.(172) infra de re iudicat. Cum super.(173) Simile supra de appell. Cum parati, lib. i.(174) supra de elect. Bone et Cum dilectus.(175) Arg. contra supra de condit. apos. Per tuas(176) et vi. q. ii. Placuit et c. Si tantum.(177) jo.
6. CVM OPORTEAT Conuersentur Vnde erant ob hoc repellendi, arg. C. de inoffic. testa. Liberi.(178) Arg. ff. de offic. prefect. urban. l.i. § Cum patronus(179) et iii. q.v. et supra de appell. Ex insinuatione, lib. eodem.(180) Arg. contra ff. pro soc. Nam socii.(181) et lxxxi. di. Legitur.(182)Consanguineos Consanguinei enim in causa criminali non admittuntur, set in ciuli sic, ut consueuit dici iii. q.v. c.i. Ad denuntiandum Set numquid est hoc uerum quod criminosi et infames repelluntur a denunciando? Non uidetur, cum quilibet teneatur ad denunciationem, ut supra de cognat. spirit. Tua, lib. eodem.(183) Item quia hereticus admittitur, ut xxiiii. q.i. Quisquis,(184) et uiles persone admittuntur, ut supra de spon. Preterea, lib. i.,(185) et ubi agitur ad correctionem, non requiritur tantus rigor, set sufficit qualecumque testimonium, ut xxii. q.v. Hoc uidetur.(186) Vbi enim de bona fide agitur, non est de iuris apicibus disputandam. ff. de manda. Si fideiussor.(187) Econtra uidetur quod tantum honestiores persone sunt admittende, ut xxxv. q. vi. Episcopus,(188) et infames non admittuntur, ut supra de testi. cogend. Preterea, lib.ii,(189) nam ad actiones populares non admittuntur nisi persone integri status, ut ff. de popular. act. Popularis,(190) et facit ad hoc extra de spon. Cum in tua, lib. iiii.(191) Ego credo quemlibet ad denunciandum crimen admitti, licet sit infamis uel irregularis, dummodo ipse non sit criminosus, cum non agatur nisi ad correctionem criminis, arg. supra de re iud. Cum I. et A.(192) Famam ipsius Sic patet quod licet papa committat inquisitionem, non tamen statim inquirendum est de crimine, nisi constet ei de fama. Intelligitur enim committi inquisitio sub ea conditione si fama precesserit. Si autem papa scriberet quod multorum clamor ad ipsum peruenisset, tunc credendum esset, et deberet procedi ad inquisitionem, licet non esset ibi infamatus. Set numquid reus admittitur si uult probare se esse bone fame? Sic, ii. q.vii. Cum pastoris.(193) xii. q. i. Manifesta.(194) xviii. q. ii. In decima.(195) ii. q.v. Omnibus, in fine.(196)lxxxi. di. Clerici.(197) in authen. de monach. § Cogitandum.(198) Hoc tamen non videtur prodesse, quia etsi mille dicerent se esse bone fame et centum dicerent ipsum male fame, preualeret dictum pauciorum quantum ad indicendam purgationem, uel quantum ad inquisitionem faciendam. Set propter dicta paucorum, non inducitur infamia, ut extra eodem, Inquisitionis, lib. iiii.(199) Inimicos: Non declarat hic quales inimicicie repellant testem, et uidetur quod tantum capitales, ut infra titulo i Per tuas.(200) instit. de excusat. tut. § Inimicitie.(201) ff. de arbit. Licet,(202) nam nec quilibet amicus repellitur, set solus ille qui nimia familiaritate est conuictus aduersario, ut ff. de uerb. sig. Late.(203)Item propter leues inimicicias non extinguntur legata. ff. de adimend. legat. l.iii., in fine.(204)Econtra probatur quod non solum capitales, set etiam alie inimicicie repellunt, quia ab accusatione repellitur quis propter ciuilem controuersiam, ut supra de restit. spol. Item cum quis,(205) nec tales inimici ad compurgandum admittuntur, ut infra de purgat. canon. Cum in iuuentute, in fine.(206) Nam et graues sunt inimicicie que sunt de statu hominis uel de bonis eius, ut iii. q. ult. § ult.(207) et ff. de excusat. tut. Propter litem.(208) C. de reuocat. donat. l.ult.(209) Solutio. Arbitrio iudicis relinquo que inimicicie repellant, ut in authen. de testi. § Si uero dicatur(210) et iiii. q. iii. § Item in criminali, in fine,(211) et dicit lex quod non semper propter inimicicias repellitur testis, set iudex estimabit an ei sit credendum uel non, ut ff. de questionibus l.i. § Questioni.(212) Ydoneos Ex hoc uidetur quod si ille qui impetrauit inquisitionem remotus sit ob aliquam causam, quod alter possit prosequi eandem inquisitionem, arg. bonum ad hoc ff. de inoffic. testa. Postumus § i,(213) non enim refert per quem preces fuerint oblate, ut C. de precibus imper. offic. Vniuersis,(214) nec refert unde claruerint crimina. xxiiii. q. iii. Ecce.(215) Item quia hic iudex ex suo officio procedit, unde propter inhabilitatem agentis non debet impediri iudicis officium, quod potest concedi quod iudex possit procedere et non alter. Verum tamen credo quod iudex non possit procedere, quia si pape significat impetrans se esse talem, repulisset eum, et eadem ratio debet mouere delegantem et delegatum, ut supra de rescript. Super,(216) et quod hic iubetur procedi, non est ex ui priorum litterarum set secundarum. Indicatis Et ita leuia potest indulgere ut supra eodem Cum dilecti.(217) ff. de penis Respitiendum, in principio.(218)
7. CVM DILECTUS Examinationem Cum papa ad denuntiationem alicuius committit causam, iudex non procedet in modum inquisitionis set in modum denunciationis, ut nisi denuntians probet trinam ammonitionem precessisse, repellat eum, ut infra titulo i., Licet.(219) Calumpniandi Sic patet quod si denuntians non probat quod intendit, presumitur calumpniose denuntiasse, sicut est in accusatore. ii. q. iii. Qui non probauerit.(220) C. de aduoc. diu. iud. l.i.(221) Set qualiter probat quod non fecit calumpniose? Videtur quod per sacramentum ut hic dicit, et improprie dicitur hic calumpnia quia calumpnians punitur similitudine supplicii, ut supra eodem, Super(222) et iii. q. vi. Qui crimen,(223)set conuictus in modum denuntiationis non punitur nisi in hoc quod iubetur se corrigere, ut supra eodem Super,(224) set denuntians tali pena non punitur, unde cum certa pena non sit in eum statuta, punitur arbitrio iudicis, ut supra de offic. deleg. De causis, lib.i.(225) jo. Non facile ff. de accus. Si cui crimen.(226)
2. DE SIMONIA
1. SVAM NOBIS Pro exequiis Set nonne licitum est sacerdoti recipere pecuniam pro exequiis? Dico quod sic si sumptus ei desunt, i.q.i. Duces,(227) et tunc gratis dicitur celebrare, sicut testis gratis testatur, et tamen recipit sumptus, ut iiii. q. iii. Venturis,(228) et episcopus recipit sumptus pro consecratione, et tamen gratis consecrat. supra de symon. Cum sit, lib.i,(229) et iudex gratis iudicat, et tamen sumptus recipit. ff. de offic. presid. Plebi scito.(230) Nec est inconueniens se clericus locat operas suas, ut supra ne prelati uices suas c.ult., lib.i,(231) et in operis spiritalibus licite interuenit pactum, ut supra de prebend. Significatum, lib.i.(232) xii. q. ii. Caritatem.(233) Set sacerdos, qui ex officio ad hoc tenetur, suis subditis sine precio tenetur spiritalia ministrare, ut de consec. di. i. Sufficit.(234)Si tamen consuetudo est quod aliquid detur pro huiusmodi spiritalibus, licet sacerdoti non detur actio ad illud petendum, tamen ad illam consuetudinem seruandem potest cogi populus, ut in consitutione Ad apostolicam.(235) Consuetudo enim attenditur in recipendis muneribus circa spiritalia, ut i. q.iii. Quesitum.(236) lxiii. di. Agatho.(237) ix. q.iii. Conquestus.(238) in authen. de sanc. epis. § iiii.(239)jo. Institutis Supra eodem, Cum in ecclesie corpore, lib.i.(240) Competenter Supra de renun. Ex insinuatione(241) et xiiii. q. vi. Si res.(242) jo.
2. DILECTUS FILIVS ad religionis obseruationem inuitari Ex hoc videtur quod in talibus non potest interuenire pecunia ubi quis est inuitandus, et i.q.ii. Quam pio.(243) Credo tamen quod licite datur alicui pecunia ad hoc conuertatur, ut xxiii. q. iiii. c.ult.(244) et q. vii. Quod autem(245) et xlv. di. Qui sincera,(246) et grauiori pensione possum aliquem honerare ut conuertatur, ut xxiii. q. vi. Iam uero.(247) jo. tam in dantes Ratione connexitatis sententia lata contra dantes preiudicat accipienti, ut lxxxi. Tantis.(248) iii. q. vi. Hec quippe(249) et lviiii. di. Ordinatos,(250) uel dic quod non preiudicat aliis nisi presentes fuerint, et sciuerint agi causam, ut supra de paroch. Coram, lib. eodem.(251) ff. de re iudicat. Sepe.(252) Alias non preiudicaret aliis, ut ff. de adult. Denuntiasse.(253) jo. ab illis amotos Hic patet quod conuictus de crimine in modum inquisitionis non deponitur, set tantum remouetur ab administratione siue beneficio, ut supra titulo i, Qualiter(254) et supra eodem titulo De regularibus, lib.ii.(255) quod intelligo de crimine symonie et homicidii, set conuictus de alio crimine in modum inquisitionis punitur secundum arbitrium iudicis, ut extra de accusat. Inquisitionis, lib. iiii.(256) ad monasteria dirigas arctiora Quid si non sunt aliqua artiora monasteria, nichilominus mutabunt ea, ut lxxxi. di. Valet,(257) uel renuntiabunt suis locis et de nouo eligentur, ut supra de renunt. Ex insinuatione, lib.ii?(258) De hac materia distinguit plenius constitutio Quoniam.(259) prelatis quibuslibet et officialibus Set quare tantum prelati et officiati eorum puniuntur et non totum capitulum, cum omnes deliquerint et omnes de capitulo intelligantur scire quod sciunt eorum amminstratores, ut ff. ad municip. Municipes?(260) Respon. Ideo officiati puniuntur quia eorum consilio et eis auctoribus omnia fiunt, ut x. q.ii. Episcopus.(261) C. de appell. Quoniam.(262) ii. q. vii. Quapropter.(263) Set numquid collegium ipsum potest accusari uel et inquiri de crimine ipsius? Videtur quod sic, ut xii. q. ii. Qui manumittitur.(264) supra eodem Veniens, lib. ii,(265) nam uniuersitas conuenitur ratione metus, ut ff. quod metus causa Metum § ii.(266) Ecclesia enim potest delinquere, ut vii. q. i. Sicut.(267) Set contra, uniuersitas non potest excommunicari, xxiiii. q. iii. Si habes,(268) nec dolum potest commitere, ut ff. de dolo Quod § Ex dolo,(269) nec uniuersitas dicitur aliquid possidere, ff. de acquir. pos. l.i. § ult.(270) Item uniuersitas per actorem uel curatorem debet se defendere, set in crimine non interuenit procurator. Ad hoc dico quod uniuersitas non potest accusari nec puniri, set maiores de uniuersitate sunt puniendi, ut hic, et supra eodem, Veniens(271) et xliiii. di. Commessationes.(272) ff. de condit. et demon. Municipibus.(273) sine taxatione Hoc ideo quia taxatio est quedam uenditio, ut ff. de iure dot. Plerumque § Si autem.(274)
3. LICET ELI De notoriis Hoc ideo dicit quia nothoria absque accusatore et etiam teste sunt punienda, ut supra de accusat. Euidentia, lib.i.(275) et ii. q.i. De manifesta, Scelus.(276) supra de iureiur. Ad nostram, lib. eodem.(277) Et inquisitionem Et quarto modo per exceptionem, ut supra titulo i Super hiis.(278) Inscriptio Ex hoc patet quod ubi agitur in modum accusationis, non debet precedere ammonitio. Ad quid enim admonetur, cum etiam post correctionem posset deponi, si esset conuictus postea in modum accusationis, ut xxv. di. Primum,(279) set ubi de crimine ciuiliter agitur, precedit admonitio, et sic loquntur capitula ii. q. vii. Si quis episcopus et c. sequenti(280) et supra de accusat. Si quis episcopus.(281) Item ubi agitur ad penam excommunicationis, necessaria est admonitio, ut xvi. q. vii. Omnes decime.(282) xvii. q. iiii. De presbiterorum.(283) xii. q.ii. Indigne.(284)Denuntiatio tamen necessaria est in crimine, ut ff. de adult. Denuntiasse.(285) C. de accusat. Absentem.(286) Set quod in pecuniariis causis debeat precedere admonitio? Non credo, licet sit arg. contra C. de pig. Debitores,(287) set illud intelligo ex urbanitate. Set numquid est necessaria admonitio ubi agitur in modum inquisitionis? Non, ut patet hic quia de sola denuntiatione hic dicit esse faciendum. jo. Caritatiur correctio Que etiam per nuntium fieri potest ad absentem, arg. i. q. vii. Conuenientibus.(288) Canonicas Supra lxxxvi. di. Si quid.(289) Sit accusator Nec enim potest quis esse simul accusator et iudex, ut ii. q. i. Multi.(290) iiii. q. iiii. c.i. et ii, nisi in causa denuntiationis ubi idem est iudex et testis et accusator. xi. q. iii. Precipue.(291) supra de testi. In omni, lib.i.(292)Similiter in causa matrimonii ut dicunt idem est accusator et testis, ut xxxv. q. vi. c.i. Iudiciiformam Nota quod iudex secundum modum agendi formabit sententiam, ut supra de ordin. cognit. Cum dilectus.(293) supra titulo i Super hiis.(294) ff. de negot. gest. Pomponius in negotiis, in fine.(295) ff. commun. diuid. Vt fundus.(296) Arg. contra supra de conces. preben. non uac. Ex parte, lib. eodem,(297) ubi iudex formauit sententiam non secundum allegata. Item contra ff. de edil. Bouem § Aliquando,(298) ubi dicitur quod sic actum est quanto noris iudex tamen potest condempnare acsi actum esset redibitoria. jo. Detulerunt Denuntiando crimina. Cum ipso Sic patet quod ille qui denuntiauit crimen alicuius admittitur contra eum testis in causa inquisitionis, sic supra de re iud. Cum I. et A,(299) set si aliquis semel apparuit inter accusatores, amodo ille non potest esse testis, ut supra de accus. Cum P., lib.i.(300) Item patet hic quod de crimine symonie potest agi in modum denuntiationis, et i. q.ult. Patet.(301) Set contra: In hoc crimine non potest quis penitere retento beneficio, ut supra i.q.i. Si quis neque.(302) Respon. Denuntiando potest agi, quia potest quis penitere renuntiando beneficio. Set idem consequitur quis in hoc crimine denuntiando sicut accusando, similiter in crimine homicidii, ut extra de accus. Inquisitionis, lib.iiii.(303) SuspectumQuid si alia crimina sibi non probarentur? Dic quod daretur isti coadiutor. xii. q. ii. Vulterane,(304)uel si redderet ecclesiam indempnem, remaneret in abbatia. supra de elect. Quod sicut, lib. eodem.(305) vinc. Set hoc non est uerum, quia si suspectus uellet satisdare, non admitteretur, ut instit. de suspect. tut. § Nouissime,(306) et quod ibi dicitur est dispensatio. jo. Duximussuspendendum Certe secundum leges et canones potius inuenitur contrarium, nam eo ipso quod aliquis accusatur, statim sequestratur ab eo administratio, licet non sit conuictus, ut iii. q.ii. Quia ea.(307) C. de suspect. tut. Eum quem.(308) Set dic quod hec decretalis uetera iura in hoc corrigit quod non statim sit remouendus aliquis ab amminstratione nisi probetur male administrasse. Vel dic quod etiam secundum uetera iura, non statim propter solam accusationem remouetur quis ab amministratione nisi suspectus sit de dilapidatione, unde iudex summatim examinabit an calumpnosie fiat accusatio, arg. ff. de pretoriis stipul. l.i., in fine,(309) et si qui sciuerint eum suspectum, et passi sunt eum per aliquod tempus esse in administratione, tales non possunt eum dicere suspectum. Sff. de priuil. cred. Si creditores.(310) Arg. supra de hiis que fiunt a maiori parte cap. Ex ore(311) et arg. supra de accusat. Nulli, lib.i.(312) Ideo autem interdicitur suspecto amminstratio lite pendente, quia timor est ne possit corrumpere iudices, et iudex sine accusatore potest aliquem remouere ab administratione, si apertissimis documentis liqueat eum esse suspectum, ut ff. suspect. tut. l.iii. § terea,(313) nec admittendus est suspectus, etsi milies uelit satisdare, quia satisdatio non mutat maliuolum propositum tutoris, ut instit. de satisda. tut. § Nouissime.(314) Vtrum autem suspectus ipso iure sit remotus ab administratione, ita ut quicquid postea faciat, non ualeat, an remouendus sit ex mandato iudicis, dubitari potest, et uidetur quod tantum per sententiam sit remouendus, ut hic, et iii. q.ii. Quia(315) et ff. de curat. fur. l.i. et l. Et mulieri.(316) (ck) I by accident erased some of this. pso iure quia quam cita aliquis est prodigus, statim a lege datur ei curator, ut instit. de curat. § ii.(317) Item eo ipso quod quis est suspectus, creditores soluentes ei non sunt liberati, licet non sit ei interdicta amministratio, ut ff. de solut. Quod si forte § i.(318) Ad hanc autem accusationem quilibet admittitur, ut in authen. de non alien. aut permut. in fine(319) et C. de suspect. tu Eum,(320) tamen probabilius uidetur quod tamen illi admittantur, quorum interest, ut xvi. q. vii. Filiis(321) et ii. q. vii. Qua propter,(322) uel saltim soli clerici admittuntur, ut xii. q.ii. Non liceat.(323) Item absens in hoc casu potest condempnari, ut C. de penis Ne diu,(324) nec enim aliquo debet gaudere priuilegio qui contubernales suos afflixit, ut C. ubi de ratiociniis agi oport. l.ii.(325) Qui autem criminaliter conuictus est, de hoc crimine remouetur ab ordine, si ciuiliter remouetur ab amministratione, ut infra eodem Per tuas, in fine,(326) etsi ideo quis remoueretur quia dolose administrat, infamis fit ex remotione, set si propter negligentiam remouetur, non fit infamis, ut C. de suspect. tu. l.ult.(327) Item quandoque administrat quis male temporalia, et non spiritalia, unde quandoque remouetur ab adminstratione unius, retinet tamen adminstrationem alterius. xii. q.ii. Vulterane.(328) Vnde licet quis sit remotus ab administratione temporalium propter suspicionem, adhuc remanet prelatus propter obedientiam, ut viii. q. iiii. Nonne.(329) xv. q.ult. c.ult.(330) jo. Indifferenter Videtur quod hec duo criminia parificentur quantum ad accusationem et testimonium, ut xv. q.iii. Sane.(331) Item quia symonia est maius crimen quam heresis, ut i.q.i. Eos,(332) immo est maius quam aliquod crimen, ut i. q.ult. Patet.(333) Sein heresi quilibet admittitur, ergo fortius in symonia, et quod in symonia quilibet admittatur, habes supra eodem, Tanta, lib.i.(334) lxxix. di. Si quis papa.(335) Set contra. In symonia non admittitur socius criminis, ut supra de testi. Veniens, lib.i,(336) set in crimine lese maiestatis admittitur, ut vi. q.i. § Verum.(337) Ad hoc quidam dicunt quod refert an accusetur laicus uel clericus. Si laicus omnes indistincte admittuntur per iura predicta, et supra eodem, Quamuis, lib.ii.(338) Si clericus accusetur, aut accusatus est bone fame? Secundum hoc uiles non admittuntur, nec ad accusandum, nec ad testificandum, ut ii. q.i. Inprimis, in fine.(339)Si est male fame, tunc omnes admittuntur contra ipsum, ut supra eodem, Tanta.(340) Set distinctionem inter laicos et clericos non admitto, nam in laico accusato, eadem est distinctio an prius fuit bone fame an non, ut ff. ad leg. Iul. maie. Famosi.(341) Set hoc bene admitto quod criminosi contra criminosum admittuntur in hiis criminibus, dummodo non fuit participes criminis et muneris, ut supra de testi. Veniens, lib.i.(342) Item est male fame sit accusatus, non tamen admittuntur contra eum criminosi, si criminaliter agitur. Set si ciuiliter agitur, admittuntur criminosi contra regulares prelatos tantum, contra seculares non, nisi sint emendati de crimine, ut infra c. proximo, uel dic quod criminosi admittuntur ad accusandum, set non ad testificandum. Hoc ideo quia tota ius consistit in testimonio, set non in accusatione. Item licet criminosos admitterem in exceptis criminibus, non tamen sine tormentis, ut iiii. q. iii. Si ea.(343) jo. Pro uno Quia pro crimine symonie imponitur pena depositionis, ut xv. q. iii. Sane,(344) set pro crimine lese maiestatis imponitur pena mortis, ut vi. q. i. § Verum.(345) Et testium Multi enim admittuntur ad testimonium, qui non admittuntur ad accusationem, nam mulier fere ubique admittitur ad testimonium, set in paucis ad accusationem, ut xv. q. iii. De crimine.(346) jo. De zelo Hoc intellige cum accusator non prosequitur suam iniuriam, nam tunc licet esset inimicus, admitteretur, ut iii. q. vi. Omnibus,(347) set ad testimonium non admittentur. jo. Conspirationes Supra de re iudic. Cum I. et A.(348) capitales: Per hoc uidetur quod ciuiles inimicicie non repellant testem, ut dixi supra titulo i Cum oporteat.(349) jo. Pro nichilo supra i. q.ult. Patet.(350) supra eodem titulo, Tanta, lib.i.(351) Ex toto Cum iam essent de crimine emendati et dic `presertim,' idest tantum. Non enim crederem infamem testem audiendum contra infamatum, nisi alia indicia precederent, cum a tormentis non sit incipiendum. supra de regul. iur. Cum in contemplatione,(352) nec tales sine questione admittuntur. supra v.q.v. Illi qui.(353)laur.
4. PER TVAS edidimus: set Clemens edidit, Quamuis ad abolendam, supra eodem titulo, lib.ii.(354)Excellentioris Set quare hoc dicit cum in iudiciis non attendatur dignitas alterius, ut iii. q. ix. c.ult.(355) et parilitas seruanda sit in iudiciis, ut C. de prox. sacrorum scri. In sacris?(356) Respon. Ideo hoc ideo dicit quia non ita de facili admittitur quis contra prelatum, ut contra alium, ut supra titulo i Qualiter.(357) Item ideo quia aliter puniuntur maiores quam minores, ut xxiiii. q. i. Qui contra.(358) jo. Bone fame Simile supra ii. q.i. Inprimis, in fine.(359) Sine scandalo Vt ex hoc facilius admittatur uel non admittatur accusator, ut xxiii. q. iiii. Non potest.(360) Emendati Si enim testis emendatus est de crimine, admittendus est si ciuiliter agitur, ut l. di. Quia tua et c. Domino sancto,(361) ut dixi supra de testibus Presentium, lib. eodem.(362) Set si criminaliter agitur, non admittitur, etiam si est emendatus, ut vi. q. i. Qui crimen.(363) An paria Hoc dicit quia licet omnino repelli non possunt testes ratione criminis in hoc casu, tamen quanto maiora crimina obicuntur, tanto minor fides eis adhibetur. Zelo iusticie Simile supra c. proximo, in fine. Adminicula Simile iiii. q. iii. Solam.(364)Hec omnia Breuiter potest colligi utilitas huius decretalis aut agitur criminaliter aut ciuiliter. Si criminaliter, tunc testes criminosi etiam in exceptis criminibus contra neminem admittuntur, siue accusatus sit bone fame siue male. Si autem agatur ciuiliter, tunc contra secularem prelatum non sunt audiendi criminosi, nisi sint emendati de crimine, tunc admittuntur de equitate non de rigore, nec etiam tunc audiuntur nisi adsint alia adminicula. Set contra regulares prelatos admittuntur criminosi si ciuiliter agitur, et hoc intelligas in testibus ad accusandum enim bene admittitur infamis contra illum qui est male fame, ut supra eodem Tanta, lib.i.(365) Vt furti Set numquid periurus admitteretur? Credo quod non, quia qui semel est periurus, amodo non auditur, ut xxii. q.v. Paruuli.(366) supra de presumpt. c.i. lib. eodem.(367) ii. q. vii. Non potest,(368) nam presumitur quod postea periuret, sicut prius periurauit. ff. de accusat. Si cui § Isdem.(369) Pro nichilo Supra de probat. Licet(370) et supra c. proximo. supra i. q.ult. Patet.(371) Debilitarent Nota quod criminosus testis ualet si adsint alie presumptiones. Set ciuiliter Quo casu etiam mulieres et bigami audiuntur. supra de testi. Tam litteris.(372) Si ergo criminaliter ageretur contra eum, non esset audiendi tales. Exleuioribus Quia ius regularium prelatorum non est ita solidum ut secularium, ut patet per id quod dixi supra de rescript. c.i., lib. eodem.(373) Sibi cessit Et ita cum timore probationum cesserit, non debet aliquod priuilegium habere, arg. xxiiii. di. c.ult.(374) laur. Set numquid iudex cessabit ab inquisitione propter cessionem huius? Arg. quod non ff. de iudic. Si quis postea.(375) Arg. contra ff. de suspect. tut. l. penult.,(376) quia nec dolum facit qui rem deserit ut litem effugiat. ff. de alien. mu. iudi. Item si § i.(377)
5. SICVT NOBIS Per electionem Postulatione premissa, alias non ualet. supra de elect. Innotuit.(378)Vel prior ecclesia suberat huic. laur. Set numquid posset iste hoc pretextu repelli, quod non sit de gremio Gaudebletensis ecclesie, licet prius fuit de gremio ipsius? Arg. quod non, quia dignitas non mutat, set adicit domicilium. ff. de senat. l. penult.(379) et arg. C. de adopt. In adoptionem.(380) ff. de condit. et demon. Falsa § i.(381) ff. ad municip. Municipes.(382) Arg. contra xxi. q.ii. Si quis iam(383) et C. qui milit. non pos. Eis.(384) Dico quod bene potest hoc obici, et iura preallegata loquuntur cum in priori municipio retinetur domicilium. jo. Proficiscens Set nonne capitulum Leodicensis hanc potuit dare potestatem? Arg. est hic quod non, et lxxi. di. Fraternitatem(385) et xxiiii. di. c.ii. Arg. contra supra de heretic. Ad abolendam.(386) supra de elect. Quod diligentia, lib. eodem.(387) jo. Minoriloco Et male, quoniam canonicum est ut de minori ad maiorem transferatur, ut supra xciii. di. Legimus, in fine(388) et supra de translat. prelat. Licet in tantum, lib eodem.(389) Sub interminationeVidetur hic quod per huiusmodi uerba fiat excommunicatio quod non concedo, ut consueuit dici lxiii. di. Salonitane.(390) Item patet hic quod electus in abbatem non dum benedictus potest excommunicare sicut electus in episcopum, ut supra de elect. Transmissam, lib.ii.(391) Sacrorumcanonum Vt i.q.v. c.i. supra de renunt. Ex insinuatione, lib.ii.(392) supra eodem, Nobis, lib.ii.(393) jo. Non prebere Quia sepe qui tacet, consentire presumitur, ut liiii. di. Si seruus sciente.(394) C. de nupt. Si ut proponis,(395) sicut econuerso, de con. di. iiii. Cum pro paruulis.(396) ff. de procurat. Filius § Inuitus.(397) ff. de seruit. urban. pred. l. Inuitum.(398) supra de bapt. et eius effect. c.i., lib. eodem.(399)jo. Consanguinitate Simile supra de temp. ordin. c.ult., lib. eodem.(400) Credimus imputari Hoc intelligo uerum esse, cum aliquis iam electus est, et eo inuito et reclamante postea datur peccunia confirmatori. Si autem nondum esset electus, licet eo reclamante daretur peccunia electoribus, obesset quia pro peccunia eligitur, nisi propter hodium eius daretur, ut hic et supra eodem titulo, Nobis.(401) Consenseris Et ita ratihabitio in delictis mandato comparatur, ut supra de restit. spol. Cum ad sedem, lib. eodem, in fine(402) et ii. q.i. Notum,(403) et ita secundum canones possum ratificare quod in eo nomine non est gestum, ut ix. q. ii. Lugdunensis(404) et supra de elect. Quod sicut, lib. eodem.(405) jo. Pecuniam soluendo Tunc idem est acsi primo consensisset. C. quod metus causa l.ii.(406)supra qui clerici uel uouent. Insinuante, lib. eodem.(407) Dampnosum Supra eodem, Nobis, lib.ii.(408)jo.
6. TVA NOS Tua nos: supra xxii. di. Erubescant.(409) uel pacto: uel modo, quia hec omnia inducunt symoniam, ut supra ut eccles. benefic. Vt nostrum.(410) In talibus Supra i. q. ii. Quam pio.(411) Vero pure Hoc enim est donare. ff. de reg. iuris Donari.(412) pure consentiant: Set numquid eo tempore quo quis eligitur uel recipitur, potest aliquid offerre? Non uidetur, quia tantum post receptionem permittitur dari aliquid, ut i. q.ii. Quam pio, in fine.(413) Set non est ita, dum talis pactio non precesserit, tunc enim nec ante nec post liceret dari. ut i.q.i. Eos,(414) set si non precedit pactio, tunc in ingressu potest aliquid dari, ut supra de success. ab intest. c.i.(415) Item tempore receptionis potest aliquid dari ad sumptus fratrum, ut i.q.i. Duces,(416) et id potest dari quod etiam alias fuisset daturus, ut supra eodem titulo Et si questiones, lib.i.(417) Item gratia honoris potest aliquid dari, et tamen donatio dicitur gratuita, ut ff. mandati Si remunerandi.(418) Item exennia potest dare. ff. de offic. procon. Solent § ult.(419) Hoc tamen caueat ille qui recipitur, ne sub spem talium munerum fraus comittatur, ut i.q.i. Si quis neque.(420) Item dicunt plerique quod sub hac forma potest aliquis recipi, bene reciperemus te si haberemus sufficientes possessiones, et tunc ingrediens licite dat. i. q.ii. Si quis propter hoc,(421)set contradicit constitutio que dicit quod in talibus, non excusat paupertas, ut in constitutione Quoniam symoniaca.(422) jo. ea intentione Principaliter. Impossibile enim est quin intentionem eam haberet. viii. q.i. Sicut in ecclesia.(423) lxxxvi. di. Qui uenatoribus(424) et lxxiiii. di. Consuluit(425) et lxxv. di. c.ult.(426) culpabiles: Non dicit 'symoniaci'. Ad parem tamen penam tenentur propter intentionem et opus subsecutum, arg. supra de bigam. c.i., lib. eodem,(427) nisi uelis dicere quod sola intentio facit hominem symoniacum, ut i. q. i. Qui studet et c. Reperiuntur(428) et q.iii. Non solum,(429) sicut sola spes facit hominem usurarium, ut xiiii. q. iii. c.i. jo.
7. PER TVAS Ex relatione Arg.
supra xxxiii. di. Habuisse,(430) unde non
debuit credere, ut lxxxvi. di. Se quid uero.(431)
t. Secure ministret Cum non constet ei eum symoniacum esse, alias
suspensus esset iste monachus quia cum symoniacus non habeat executionem, ut
supra eodem titulo Tanta, lib.i,(432) non
potest eam dare. Vel dic dispensat papa cum eo quia ignorauit, arg. supra i.q.i.
Si qui a symoniacis.(433) laur. Hoc tamen scias
quod licet quis committat symoniam, non eo ipso perdit executionem nisi sit
symoniacus in ordine, licet quidam dicant omnem symoniacum ipso iure esse
suspensum, ut i. q.i. Reperiuntur et c. Quibusdam,(434)
et in hac opinione fuit iste monachus. Set quare iubet papa quod aliquis
sequatur erroneam conscientiam, cum peccet sequendo errorem? Item qaure papa non
aufert ab eo errorem suum ut dicat ei licite potes sacramenta recipere a tali
symoniaco? Si enim talis relinquitur errori suo, uam sequetur quod ecclesia
inicit alicui laquem, quod esse non debet, ut xxvii. q.i. c. penult.(435)
Ad hoc dic quod papa satis aufert ad aliquo errorem cum dicit ipsum errare, set
conscientiam eius non potest immutare, quia uis non potest fieri animo, ut
xxxii. q.v. c.i. Consuluit tamen ei ut nisi deponat errorem, non promoueatur,
quia bene consulendum est alicuius erronee conscientie, et sic potest intelligi
quod consulatur erronee conscientie. supra de sponsal. Commissum, lib.ii.(436)
Set numquid potest aliquis recipere ordines ab eo quem scit symoniacum in ordine?
Dico quod non, et recipiendo ordinem ab eo, non recipit executionem, cum
ordinator non habeat executionem, ut supra eodem, Tanta, lib.i.(437)
et i. q.i. Reperiuntur,(438) et potius debet
permittere se excommunicari quam recipiat ordines ab eo, arg. infra de sent.
excom. Inquisitioni,(439) et hoc uerum est
etiam si quis ignoranter recipit ordines a tali, non recipit executionem, nisi
secum dispensetur, ut i. q.i. Si qui a symoniacis.(440)
Huguccio tamen dicit quod licet quis scienter recipit ordinem a symoniaco, tamen
quam diu toleratur, confert uera sacramenta, arg. xv. q.ult. c.ult,(441)
set ei obuiat quod hic dicitur et xxiii. q. iiii. Tres personas.(442)Set
si aliquis coactus receperit ordines a symoniaco, bene recipit executionem,
licet ordinator non habet executionem, ut i. q.i. Constat.(443)
Edificet Supra xxviii. q.i. § Ex hiis.(444)
Nisi deponat Quia credere debet eum non esse symoniacum, arg.
supra de scrutin. c. uno.(445)
3. DE IVDEIS
1. ETSI IVDEOS In pera Supra
xiii. q.i. § i. Nutrices Quod esse non debet, ut supra eodem, Iudei,
lib.i.(446) In latrinam Credunt
enim corpus Christi incorporari et in stomachum descendere, quod non est uerum,
ut de con. di. ii. Tribus, Liquido, Non iste panis.(447)
Libere Idest ecclesie. Ancille Idest synagogue. Ne cum
eis Et ita indirecta correctio eorum qui foris sunt bene spectat ad
ecclesiam, licet non directa, simile infra de usur. Post miserabilem.(448)
laur.
4. DE HERETICIS
1. VERGENTIS Dignissima Scilicet homo. Ad imaginem Supra xxxiii. q.v. Hec ymago.(449)Deficiente Quoniam humana natura iam deficit, ut xxxiiii. di. Fraternitatis.(450) Rubigine Idest heretica prauitate. Non potuit Quia noluit. Homo enim non per conditionem set per arbitrium est malus. supra xxiii. q. iiii. Nabugodonosor.(451) Vineam Idest ecclesiam. t. Ierico Supra i. q. iiii. § Item peccato.(452) Nouis turibulis Supra i.q.i. Si quis inquid.(453) Ad inuicem Quia ad eundem finem tendunt, scilicet deceptionis. De uanitate Alias uarietate. Instituta Supra eodem titulo Ad abolendam, lib.i.(454) et c. Si quis episcopus,(455) In partibus Tholose.(456) vinc. Inter operarios Supra de translat. prelat. Inter corporalia.(457) Canes muti Supra xliii. di. Sit rector.(458) Receptatoribus Sine quibus heretici manere non possunt, et ideo merito puniuntur, arg. ff. de offic. presid. Congruit(459)et ff. de recept. l.i,(460) nisi forte proximos recipiant, idest agnatos, tunc non ita grauiter puniuntur, arg. ff. de recept. l.ii,(461) quod non concedo hoc casu, arg. supra xxvii. q. i. De filia.(462) Puniuntur autem eadem pena receptores et isti, arg. C. de hiis qui latron. occult. l.i.(463) laur. ReconcilariSimile supra xciii. di. Si inimicus.(464) C. de apostat. Hii qui.(465) Factus infamis Et ita potest papa quo ad forum ciuile infamiam irrogare, quia et tollere potest, arg. supra qui filii sint leg. Per tuas.,(466)quicquid dicat Gratianus supra ii. q. iii. § Hinc colligitur.(467) laur. Publica officia Non enim huiusmodi heretici creari possunt ad regimen rei publice, ut arg. C. de heret. l. ult.(468) Nec possunt creari ministri ecclesie, nec alios possunt creare. C. eodem titulo, Omnes.(469) Nec capiunt ex alicuius uoluntate. supra xxiiii. q.ii. Sane.(470) C. eodem titulo, l.ult. et hic.(471) laur. Quocumquenegotio Cum sit excommunicatus, et est arg. quod licet iuraui me soluturum alicui peccuniam, si excommunicatur, non teneor ei soluere dum est in excommunicatione, arg. xv. q. vi. Nos sanctorum et Iuratos.(472) Firmitatem Quid si ab ignorantibus ipsum esse talem eligatur et sententiam dicat? Respon. Tamquam a non suo iudice lata non ualet. xi. q.i. c. penult.(473) supra de consue. Ad nostram, lib. eodem.(474) C. si a non compet. iud. l.ult.(475) et extra de re iud. Ad probandum, lib.iiii.(476)Arg. contra iii. q. vii. § Tria, in principio.(477) Dampnato Supra eodem titulo, Fraternitatis.(478) Insimilibus Supra de sent. et re iud. In causis, lib. eodem.(479) Vero clericus Nec episcopus potest dispensare cum clerico heretico ut restituat eum beneficio, ut in constitutione Excommunicamus,(480)que plenius de hac materia tractat. Culpa grauior Supra l. di. Quia te.(481) Exerceatur Supra xxiiii. q.i. Non afferamus.(482) Incurisse Supra xi. q. iii. Excellentissimus.(483) Precipimus fieri Quod facere potest papa obtentu peccati. supra de iudic. Nouit,(484) et ita papa potest etiam seculares iudices priuare dignitatibus suis, non tantum propter heresim, set propter alia iniquitates, ut xv. q. vi. Alius.(485) nam et transferi dignitatem imperii de loco ad locum, ut supra de elect. Venerabilem.(486)Compelli uolumus Supra xxiii. q.v. Principes.(487) Iudex enim cogitur facere iustitiam per excommunicationem, ut xxiii. q.v. Administratores,(488) et nisi fecerit iustitiam, facit litem suam. xxiii. q. ii. Dominus(489) et iii. q. vii. Qui sine(490) et in authen. ut differ. iud. § penult. et ult., collatione ix.(491) Disciplina Supra de elect. Cum in cunctis, lib.i.(492) supra l. di. Vt constitueretur.(493)Filiorum Sic patet quod secundum canones bona hereticorum confiscantur, siue habeant filios siue non, et in hoc corrigitur lex que dicit quod bona eorum ad cognatos uel agnatos deferuntur, ut C. de heretic. authen. Idem est de Nestorianis.(494) Si tamen reuersi fuerint ad fidem, ex indulgentia possunt ei restitui bona, ut hic dicit, et xxiii. q. iiii. Ipsa,(495) et quilibet istis potest licite auferre sua, ut xxiii. q. v. Si uos(496) et q. vii. c.i. Melius tamen facit si hoc fit auctoritate iudicis, ut xxiii. q.iii. Sex,(497) et nota quod in tribus criminibus filii excluduntur, scilicet in crimine heresis et symonie, ut hic et vi. q.i. § Verum,(498) et in interfectore clericorum, ut in constitutione Innocentii In quibusdam.(499) Alias bona dampnatorum deuoluuntur ad heredes, ut C. de bonis damp. authen. Bona.(500) jo. Canonicas sanctiones Vt supra i. q.iiii. § Item peccato(501) et xv. q.ult. Cum multe.(502)
2. SI ADVERSVS NOS Iniungitur Supra xxiii. di. Quamquam.(503) Ea enim que notabiliter fiunt, nisi specialiter notentur, uidentur neglecta. ff. de iniuriis Item apud Labeonem § Ait pretor.(504) supra de confirm c.ult., lib.ii.(505) Scriniariis Idest notariis seu tabellionibus, et idiomate romanorum, ut xxv. q. ii. Vniuersa.(506) Auxilium Aduocationis, nisi fuerint rei, ut supra de iudic. Intelleximus, lib.i.(507)Publica instrumenta Nonne ipsus postulantibus, isti scriniarii scribent confessiones actoris? Respon. Vtique faciant ad exceptionem peremptoriam, secus ad dilatoriam. Mulieri etiam heretice Velleiani auxilium denegarem, quod habetur C. ad Velleian. l.i.,(508) quia concessum fuit in fauorem. Concederem autem Macedonianum quod in odium actoris datur, ff. ad Maced. l.i.,(509) set hoc non est uerum, quia in talibus magis attenditur equitas iudicantis, quam fauor excommunicantis, ut extra de iudic. Cum inter, lib.iiii.(510) Quicquid Simile supra eodem, Fraternitatis, lib.i.(511) jo.
3. CVM EX INIVNCTO In angelum Supra de renun. Nisi, lib. eodem.(512) supra xxviiii. q. i. § i. Etiam eorum Idest aliorum hominum. t. Alienos Eos, scilicet. Tales occulta In quatuor peccabant que hic numerantur, et in sequentibus per ordinem reprobantur. Conuenticula Supra xi. q.i. Conspirationum.(513) Simplicitatem Supra xxxviii. di Sedulo.(514) Deus Hic incipit inprobare factum illorum, et primo de conuenticulis que faciebant. t. Qui male Supra de offic. del. Consuluit.(515) Nichilporro Predicando, quia Iohanni in gremio eius recumbenti, in cena dixit, `qui intingit mecum manum in parapside etc.'(516) vinc. Obitiat Illis. t. Intelligunt canes Ecce responsio illorum. PaulusSupra xxiiii. q.i. Que dignior, in fine.(517) Esse uitandos Hucusque protenditur illorum responsio. A loco isto inantea probat apostolicus quod sacramenta fidei illis exponenda non sunt, et hoc exemplo et auctoritate apostoli Pauli. t. Lac potum Supra de diuort. Is qui.(518) supra xxxv. q. iii. Quod scripsi.(519) Sapientiam Idest profunditatem articulorum fidei. Iesum Christum Vt in eum credatis. Non plene Quia accedet homo ad cor altum, et exaltabitur deus. t. Recte fuit A loco isto que inantea probat quod non debeant predicare. t. Ad sublimitatem Vnede Cato, lingue archana dei, celum inquirere quod sit, cum sis mortalis que sunt mortalia quere.(520) Scriptum est In sapientia Salomonis. Sicut enim Supra lxxxix di. Singula.(521) Alios autem Supra xvi. q.i. Adicimus.(522) supra eodem titulo, Ad abolendam, in principio, lib.i.(523) supra xxiii. q. iiii. Displicet.(524) Rogate Supra xxi. di. In nouo.(525) supra xxi. di. Inferior.(526) Quodsi forte Hic opponit sibi, scilicet quod hii forte dicebant sensibiliter a deo missos, set statim respondet. t. Quod astruat Idest probet, simile supra l. di. Si quis prepostera.(527) In uirgam Supra de con. di. ii. Reuera.(528) Ergo credendum Non enim sine periculo recipitur predicatio ignoti, ut xlii. di. Quiescamus.(529) jo. Licet autem scientia Huic ostendit quod non debent reprehendere sacerdotes, licet simplices sint. t. Labia Supra xliii. di. Sit rector.(530) Custodiunt Idest custodire debent. t. A scholasticus Supra xxxviii. di. Sedulo.(531) PrecepitSupra xi. q. i. Sacerdotibus.(532) Seruus suo Supra ii. q.i. Multi.(533) A populo Supra xv. q.ult. c.ult.(534)supra de uita et honest. clericorum Cum decorem.(535) Patre potius Quo ad reuerentiam exhibendam, preponendus est spiritualis pater carnali. Quo ad uite conseruationem et alimenta tempore necessitatis impendenda, carnalis preponendus est spirituali, arg. supra lxxxvi. di. Non satis.(536) Arg. ad primum, supra xxx. q.iii. Pitacium.(537) Quod asina Supra ii. q. vii. § Item cum Balaam.(538)Reprehendere Verum est quod occulta reprehensione quilibet potest alium reprehendere, ut hic dicitur, et xxiii. q. v. Non putes.(539) Set manifesta reprehensione pater et dominus, et illi qui magistratum habent possunt reprehendere, ut xxiii. q. iiii. Duo,(540) set minores non possunt taliter corripere maiores. xxi. di. Nolite.(541) Erubescit enim lex filios esse castigatores parentum, ut in authen. de nupt. § Et ita,(542) et hec potest dici canonica denuntiatio de qua loquitur xxii. q. v. Hoc uidetur.(543) Supponit Simile ii. q. vii. § Set licet, in fine.(544) Remoueri Per hoc uidetur quod laicus non tantum denuntiare possit crimen sacerdotis, set etiam accusare, uel saltem ciuiliter agere de crimine, arg. supra de elect. Plebs, lib.i.(545) supra de testi. Ex parte Ade, lib.i.(546) Arg. contra xxviii. di. Consulendum.(547) jo. Destitutio supra de priuil. Cum et plantare, lib.i.(548) Illud autem Hic quartum uitium reprehendit, scilicet se iustos reputant et ceteros aspernantur. t. Nec tales Quales isti se dicunt. t. Doceri Supra lxii. di. Docendus.(549) Pretextu ueritatis Supra liiii. di. Generalis.(550) Virtutum Supra xli. di. Sepe.(551) Linguam Supra xxv. di. § Alias.(552) Animum Est enim lese maiestatis crimen in quo uoluntas punitur, ut supra xvi. q.i. § Tu tantum.(553) Circumueneri In quibus non multum referunt, ut xvi. q.i. Si cupis.(554) Post oleum Supra xlv. di. Disciplina.(555)
5. DE SCISMATICIS ET ORDINATIS AB EIS
1 FRATERNTATI TVE Misercorditer Non sufficit ad probandam dispensationem cum aliquo factam, cum ordinatus sit a tali qui sciebat eum indignum, et qui poterat cum eo dispensare. Supra de cleric. Coniug. Diuersis et li. di. Qui in aliquo(556)(557) et lxxxi. di. Quicumque,(558) ubi deponitur qui ordinat concubinarium, cum quo tamen potest ordinator dispensare. supra de iudic. At si clerici, lib.i.(559) Exigitur ergo ut intendat dispensare quod expressa causa presumuntur. l. di. Clerico.(560) xvi. q.i. Cum pro utilitate.(561) lv. di. Priscis.(562) Probatur ergo dispensatio per testes, si uideretur aliquem iam lapsum reparari, uel si occultum est peccatum, confiteatur episcopo in secreto, et petat dispensationem, et optineat litteras, unde postea accusari non potest. supra de filiis presbyt. Ex tua.(563) Quidam tamen dixerunt quod post ordinarium dispensationem, non potest quis accusari ut hic, et supra de accusat De hiis.(564) Post extraordinariam potest, si appellantes extraordinariam que fit in occulto per penitentiam, cum datur alicui licentia utendi officio suo. vinc. Set istud non admitto. Bene enim concedo quod episcopus ipso facto dispensat circa personam notam, ut liiii. di. Si seruus,(565) nam dissimulando fit dispensatio, ut supra qui matrimon. accus. non pos. Per tuas,(566) immo et ignorans dispensat, ut supra de filiis presbyt. Veniens, lib.i.,(567) nec obstat li. di. Qui in aliquo,(568) quia ibi redarguitur indiscreta dispensatio, propter quam puniretur etiam si expresse dispensaret. Vel ibi redarguuntur illi qui ex contemptu ordinant non examinando, ut lxxxi. di. Dictum.(569) Dispensatum Supra de symonia Ex diligenti.(570) t. Potestatem habeat Dunon ualeret quod accusatum. supra de consue. Ad nostram, lib. eodem.(571) C. si a non compet. iudic. l.ult,(572) et hoc dicit quia ipse symoniacus conuersus ad fidem, et receptus in suo ordine, non posset cum eo ordinato a se dispensare, sicut nec episcopus symoniacus, cum symoniace a se ordinato. i. q.v. Presentium.(573) vinc.
6. DE APOSTATIS
1. TVE FRATERNITATIS Habitum Supra de sent. ex. In audientia.(574) Abiecerunt Vnde uidentur eo ipso excommunicari ut apostate. supra eodem titulo c.i., ii., lib.i.(575) Set quid si regularem habet habitum, set minoris ordinis quam sit ordo suus? Respond. Non est excommunicatus, unde si ordinem tunc recepit, executionem habebit. supra de tempor. ordin. Ex parte uestra, lib. eodem.(576)vinc. Deficiente Idest si non appareat accusator, ut ii. q.v. Si legitimi.(577)
7. DE HOMICIDIO
1. DILECTVS FILIVS Freno Quod de leui frangi non posse credebat, alias in culpa esset, ut infra eodem titulo, Significasti.(578) ff. ad leg. Aquil. Idem iuris § i.(579) vinc. Nec uoluntate Et ideo sibi non imputatur, quoniam uoluntas et propositum distingunt malefitium, ut ff. de furt. Qui iniurie.(580) Ad cor enim respicit deus. xiiii. q.v. Si quid inuenisti,(581) et de corde procedunt malefitia, ut xv. q. vi. c.i. et ii. Nec actu Plura requiruntur ad hoc ut non dicatur homicida: Preceptum, factum, consilium, defensio, ut l. di. Si quis uiduam,(582) nec excusat uoluntas quantum ad irregularitatem, quia lex solum factum considerat, ut xv. q.i. c.ult.(583) Circa hoc tamen sic est distinguendum, quia aut committitur homicidium necessitate aut casu aut uoluntate. Si ex necessitate, scilicet in defensione aut illa necessitas est euitabilis aut ineuitabilis. Si euitabilis, ad superiores ordines non potest ascendere, set in iam susceptis ordinibus tolleratur dispensatiue, ut l. di. De hiis clericis.(584)Si sit ineuitabilis sine omni dispensatione potest ministrare in ordine habito, set ad superiores habendos petet dispensationem, ut supra eodem, Suggestum, lib.ii.(585) et supra eodem, Qui sine, lib.i,(586) nec obstat supra eodem, Lator,(587) ubi uidetur quod ad superiores licite promoueter talis, set illud intelligo ex dispensatione si uero casu committitur homocidium aut dedit operam rei licite aut non. Si dedit non imputatur ei, et tunc sine dispensatione. Si ministrat etiam in ordine susecpta, et etiam ad superiores ascendit licite. infra eodem Ex parte et c. Significasti.(588) l di. Sepe.(589) supra eodem titulo, Scripsisti, lib.ii.(590) Si dedit operam rei illicite, tunc nec in suscepto licite ministrat, ut l. di. Clerico et c. Si quis uoluntarie,(591) et hic. Si uero uoluntate occidit, numquam est dispensandum cum eo, ut l. di. Miror.(592) Huguccio tamen dixit quod in nullo casu homicida potest promoueri, et est arg. pro eo l. di. De hiis clericis,(593) set illud intelligo cum necessitas fuit euitabilis. Illicite rei Suple nec minus adhibuit diligentiam quam debuit, ut l. di. Hii qui arborem.(594)t.
2. EX LITTERIS Circumspexit Simile l. di. Hii qui arborem.(595) ff. ad leg. Aquil. Si putator.(596)Scandalum Supra eodem titulo, Suggestum, lib.ii.(597) Deficiente Supra ii. q.v. Si legitimi.(598) jo.
3. EX LITTERIS Quod forte Idest casu. Transire Vel si credebat ibi transitum esse ante casum clamauit, `caue, caue,' ut supra l. di. Sepe.(599) ff. ad leg. Aquil. Si putator.(600) Satis poterit Actus enim solus, sine uoluntate et culpa, non repellit, ut supra eodem titulo, Scripsisti, lib.ii,(601) secus si culpa. supra eodem titulo Ad audientiam, lib.ii.(602) Presertim Idest maxime, quoniam et alibi posset sine dispensatione cum dederit operam rei licite, ut infra eodem, Ex parte.(603)
4. SIGNIFICASTI Buccardurus Ille equus more Ytalico dicitur buccadurus, qui frenum non timet, nec eo retineri potest quousque currere uult. t. Male parens Sicque non affuit interficiendi uoluntas. Vtrum equi Quod si sciret absque culpa non esset, cum sciret se non sufficere ad eius retentionem, ut ff. ad leg. Aquil. Idem iuris § Mulionem.(604) Id enim quisque aggredi debet, quod alii non credit esse periculosum, ut ibidem, ut supra de homicid. uol. c. De cetero, lib.i.(605) Hic enim leuissima culpa reddit irregularem. supra eodem titulo, Continebatur, lib.i.(606) supra eodem, Inspectis, lib.ii.(607) Competentem Propter ambiguum duplicitatis imponitur hec penitentia ad cautelam, ut xxiii. q.v. Excommunicatorum.(608) xxxiiii. q.ii. In lectum.(609) xv. q.i. Si quis insaniens.(610)jo.
5. EX PARTE Cum ille Scilicet, qui canem percussit. t.
8. DE ADVLTERIS
1. INTELLEXIMVS Restitutionem Nisi mulier publice sit fornicata, obiectu fornicationis ei petenti restitutionem non est deneganda, ut supra de diuort. Significasti, lib.i,(611) et licet spontanee recessisset, tamen intelligitur spoliata quando uoluit redire, et non fuit admissa, ut ff. de acquir. pos. Clam possidere § Qui ad nundinas.(612) instit. de interdic. § Quin etiam,(613) et ideo restitutionem petere poterant ut dixi supra de restit. spol. Litteras, lib. eodem.(614) Sunt autem multa specialia in causis adulterii que repellunt spoliatum petentem restitutionem. Item quilibet qui dat occasionem adulterandi, non repellit eum, ut supra de diuort. Significasti, lib.i.(615) Item quod contra exceptionem adulterii, datur replicatio de adulterio ut patet ibidem, quod est contra id ff. de except. doli Apud Celsum § Marcellus.(616) Item quod ille qui prosequitur iniuriam suam non admittatur, ut xxxii. q. vi. Nichil,(617) quod est contra id iiii. q. vi. Omnibus(618) et ii. q.i. Prohibentur.(619) Item quod propter presumptionem aliquis condempnatur, ut xxxii. q.i. Dixit.(620) Item quod exceptio peremptoria non admittitur post litem constestatam. ff. de adult. Si maritus § Prescriptiones(621) et supra qui matrimon. accus. non pos. Per tuas(622) et C. de adult. l. Adulter.(623) Item quod condempnatus de crimine in modum exceptionis punitur, ut ff. de adult. l.ii. § Si publico.(624) Item quod hic seruus admittitur, ut xii. q. ii. Qui manumittatur.(625) Item minor annis, ut ff. de adult. Si maritus § Lex Iulia.(626) supra de restit. spol. Ex parte, lib. eodem.(627) Item quod hic non subuenitur minori, ut ff. de minor. Auxilium.(628) Item quod in hoc crimine nulla datur dilatio, ut ff. de adult. In crimine.(629)Item quod hoc crimen non tollitur in baptismo. supra de diuor. Gaudemus.(630) Item quod adulterium uxoris nocet uiro, ut supra xxxii. q.i. In coniugio(631) et xxxiiii. di. Si cuius.(632) Item quod de hoc crimine simul non potest accusari uir et mulier, ut C. de adult. Reos.(633) jo. Per euidentiam Simile supra de cohabit. cler. et mul. Vestra.(634) Paria delicta Supra de iureiur. Tua, lib. eodem.(635) Simile supra de except. Cum ecclesiastice.(636) supra de appell. An sit deferendum, lib.ii.(637) ff. soluto matrim. Viro.(638) ff. de compen. Si ambo.(639) Arg. contra ff. de except. doli Apud § Marcellus,(640) ubi dicitur quod contra exceptionem doli non datur replicatio de dolo, set illud intelligas, cum super eodem est actio et replicatio. Alioquin Idest, si constiterit de adulterio mulieris et non uiri.
2 TVA FRATERNITAS Denegante uxori Hic uidetur quod eo ipso quod alter coniugum fornicatur, reliquus possit ei denegare debitum. Huguccio tamen dicit quod licet alter peccet petendo, reliquus non peccat reddendo, erg. xxxiii. q. v. Manifestum.(641) supra de iureiur. Debitores, lib.i.(642) xxiii. q.i. Quid culpatur, in fine,(643) nec facit sibi preiuditium reddendo debitum, quin possit accusare de adulterio quia potius cognoscitur quam cognoscat; potius patitur quam agat, ut supra di. vi. Testamentum,(644) et potius est aliena libido quam sua, ut xxxii. q.v. Ita ne.(645)Item dicit Huguccio quod numquam adulterium priuat aliquem iure petendi debitum, set tantum sententia ecclesie, unde et pendente lite, alter alteri tenetur reddere debitum, ut supra ut lite pendente Laudabilem, lib.ii.(646) viii. q. iiii. Nonne.(647) xv. q.ult. c.ult.(648) xxxiii. q.ii. Seculares.(649) Item si reliquus sua auctoritate posset negare debitum adulteranti, ergo pena potest infligi per alium quam per iudicem, quod esse non debet, ut xxxiii. q.ii. § In hoc.(650) Item secundum hoc alter posset deserere alium sine iuditio ecclesie, quod esse non debet, etiam si manifestum sit adulterium, ut supra de diuort. Porro, lib.i.(651) Ego dico quod solo facto licet non sit lata sententia de adulterio adulterium priuat iure petendi, nec alter tenetur ei reddere debitum, quia ubi nulla est petitio, nulla est mora. ff. de uerb. ob. Si pupillus.(652) Etsi reddit debitum, sibi facit preiuditium, ut postea non possit eum accusare de adulterio, ut xxxii. q.i. Crimen et c.i(653) et ff. de adult. Si uxor § ult.,(654) set si ad mandatum ecclesie reddit debitum, tunc non obstat, quin postea possit accusare, arg. supra de restit. spol. Litteras, lib. eodem.(655) Vel dic quod licet ipso facto perdatur ius petendi, tamen sententia ecclesie ad hoc requiritur, sic C. de seruis qui pro premio libert. ac. l.i.(656) Item licet uir uxori adultere debeat negare debitum, tamen non potest eam expellere a domo, etiam si sit notorium crimen eius, ut supra de diuort. Porro, lib.i.,(657) nisi in tribus casibus, ut si publice moratur cum adultero, uel si confitetur se adulteratam, uel si sententia adulterii lata fuerit, ut xxxii. q.i. De Benedicto(658) et supra c. proximo et supra de diuort. Significasti, lib.i.(659) Item ex loco isto uidetur quod si coniuges sunt separati propter alterius adulterium, deinde reliquus fornicetur, quod renascitur prior seruitus, et supra de iureiur. Tua.(660) supra de clandest. despon. Ex litteris, lib.ii.,(661) nam iniuria remissa renascitur ex delicto, ut xv. q. vii. c.i. de pen. di. iii. § Ex persona,(662)nec obstat si dicas sententiam non posse retractari, a qua non est appellatum, et que transiuit in rem iudicatam. Inuenio enim sententias retractari a quibus non est appellatum propter probabiles causas, ut supra de impot. coeund. Fraternitatis.(663) infra de purgat. uulga. c.i.(664) ff. de condit. sine causa l.ii.,(665) et arg. ad hoc, supra de diuort. Gaudemus, in fine,(666) et hoc plerique admittunt, et ego dico quod sententia non retractur propter delictum superueniens, ut arg. ff. de itinere actuque priuat. l. Nec enim,(667) cum enim seruitus illa sit sublata, per sententiam, postea non renascitur. de con. di. iiii. Queris,(668) nec pretextu noui auxilii retractatur sententia. supra de re iud. Inter, lib. eodem,(669) unde cum seruitus sit sublata, non sit iniuria alteri per fornicationem reliqui, ut xxxii. q. vii. Quemadmodum.(670) Intelligas ergo predicta iura quod iudex ex officio suo eos restituat ne maneant in crimine adulterii. Set si sententia non est lata, tunc propter delictum superueniens, seruitus renascitur, ut supra de diuort. Significasti, lib.i. et c. De illa.(671) Compensatione ff. de compen. Si ambo.(672) supra de diuort. Significasti, lib.i.(673) Supra eodem c. proximo. supra xxxii. q.iii. c.i., ii. et iii. jo.
9. DE RAPTORIBVS
1 ACCEDENS Benefitio Que hic fuit causa dubitationis. Respon. Id forte iste episcopus dubitabat an matrimonium carnale inter absentes contrahatur, ideo dubitauit an et spirituale, set hic secunda expeditur dubitatio, prima soluitur ff. de ritu nupt. Denique.(674) supra de conuer. coniug. c.i., lib. eodem,(675) vel dubitatio erat an inuestiretur quis pro absente uel ignorante, et certe bene et acquiret ei possessionem, et cum ille sciuerit, habebit causam usucapiendi. C. de acquir. pos. l.i.(676) vinc. Vel ideo dubitauit quia sicut hereditas temporalis per procuratorem acquiri non potest, ut ff. de acquir. hered. Per procuratorem,(677) sic uidebatur quod nec spiritalis hereditas. Set non uidetur quod dominium sit quesitum ante traditionem absenti, ut ff. de acquir. rerum domin. Res ex mandatu.(678)Item nec possessio uidetur acquiri per inuestituram, ut supra de hiis que fiunt a maiori parte c. Ex ore.(679) Ad hoc dic quod si uel dans uel recipiens intendit acquirere dominium absenti, tunc ei quesitum est, sic loquitur hic et ff. de acquir rerum dom. Si procurator.(680) ff. de donat. Qui michi,(681)set si neuter hoc intendit, non statim est acquisitum dominium, et sic loquitur ff. de acquir. rerum dom. Res.(682) Dominium tamen uel possessio non acquiritur per negotium gestum, ut ff. de negot. gest. Si ego.(683) Per ipsum Sicut unus nomine alterius possidet, ut ff. de acquir. pos. Quidquid.(684)Vterque enim possidet, ut ff. eodem titulo, Quod meo nomine.(685) supra de prescript. Si diligenti, lib. eodem,(686) et ita hic uterque potest dici inuestiri. vinc. Cum raptore Licet secundum canones antiquos et secundum leges raptor non potest contrahere cum rapta, ut xxxvi. q. ii. De puellis, Si autem et c. Placuit(687) et C. de raptu uirginum l.i. § i,(688) tamen hodie secus est. xxxvi. q. ii. Denique.(689)
10. DE VSVRIS
1. QVAM PERNICIOSVM Sperantes Excipe casus ubi tenetur ad Antidora. ff. de pet. hered. Set et si lege § Consuluit,(690) (ck) et excipe ubi uendidi predium tali lege, ut quandocumque solueretur pretium a me uel ab herede, `re haberem pretium,' tunc enim habebit emptor fructus. C. de pact. inter empt. et uend. l.ii,(691) dummodo in fraudem usurarum non fiat uenditio, set pro iusto pretio, alias contra supra de contrahen. empt. c.i., lib. eodem.(692) Item excipe ubi predium ecclesiasticum peruenit ad clericum. supra de usur. c.i. et c. Conquestus, lib.i.(693) Item excipe domine feudi. supra de feudis c.i., lib. eodem. (694) Item excipe ubi usure petuntur quasi interesse. supra de fideius. Peruenit, lib.i.(695) Similiter si fui in mora tradendi rem uenditam, et restituere eam cum fructibus perceptis, et tu fuisti in mora soluendi pretii, comdempnaris ad usuras, ut ff. de pericul. et commodo rei uen. l.ult.(696) et C. de act. empt. Fructus.(697) Item excipe ubi datur peccunia ad sustentationem uel ad pompam. Possum tunc sperare et pascisci mercedem, quia nec in tali casu contrahitur mutuum immo commodatum. ff. commod. Set michi § Non potest.(698) vinc. Item excipe ubi aliquid nomine pene apponitur, ut xii. q. ii. Fraternitas.(699) Item ubi ratione incertitudinis, ut supra eodem In ciuitate, lib.i.(700) Item excipe contractus bone fidei, ubi ex mora tantum ueniunt usure. ff. de usur. Mora § In bone,(701) et tunc non petitur tamquam usura, set quasi interesse, ut ff. pro soc. Socium,(702) et tunc petuntur iudicis officio cum iure actionis. Licite enim potest agi ad hoc ut reddatur quis indempnis, ut xii. q. ii. Si quis de clericis.(703) Item ubi decretum tollerat usuras. extra eodem titulo Salubriter, lib.iiii.(704) jo. Se tueri Idem est in quolibet crimine manifesto, ut supra de appell. Cum sit Romana, in fine et c. Peruenit, Relatum, lib.i.(705) jo.
2. POST MISERABILEM Principes Quorum legibus imperialibus subiciuntur, supra viii. di. Quo iure.(706) C. de iudeis Iudei,(707) quia si ad nos recurrunt ut protegantur, ut supra de iudeis Sicut, lib.ii.(708)C. de iudeis Nullus,(709) pari ratione alios contra eos protegemus, arg. supra de mut. pet. per totum, lib.i. et ii,(710) maxime in hiis in quibus legem offendunt, ut supra eodem titulo, c.i.(711) vinc. DenegariNon est dubium quin pena corporali puniantur iudei, ut xxviii. q.i. Sepe(712) et xvii. q. iiii. Constituit.(713) supra de raptor. In archiepiscopatu, lib.i.(714) supra ii. q.i. Multi corriguntur,(715) contra Solutio. Vt ibi dicitur, nichil ad nos de hiis qui foris sunt, set illud in quantum deum offendunt; set in quo hominem offendunt, secus est. Vel illud de directa cohercitione quam in eos non exercemus, secus de indirecta, ut hic et supra de decim. De terris, lib.i,(716) uel per delictum efficiuntur de foro nostro. supra de foro compet. Cum sit generale, lib.ii.(717) vinc.
3. TVAS DVDVM Desistere Prius relaxato sacramento, ut supra de iureiur. Ex administrationis, lib.ii.(718) Vel restituere Supra de empt. et uend. Ad nostram, lib. eodem.(719) supra de iureiur. Debitores, lib.i.(720) Iuramentum Set numquid ille qui iurauit no repetere usuras potest denuntiare? Videtur quod sic, ut supra de iureiur. Quemadmodum,(721) set hoc non uidetur quia caritatiua debet esse denuntiatio, set iste lucri causa denuntiauit. Respon. Denuntiatio potest esse causa lucri, sic viii. q.i. Sunt in ecclesia.(722)
4. QVIA FRVSTRA Quia frustra: ff. de minor. Auxilium, in fine,(723) ut ff. quod metus causa Isti quidem.(724) supra de appell. An sit, lib.ii.(725) supra de appell. Constitutus, lib. eodem.(726) Idem uidetur si in aliam, arg ff. de ritu nup. Filio patroni § i.,(727) ubi patronus qui contra legem uenit, beneficium alterius ammisit, et idem ff. de minor. Auxilium, in fine,(728) ubi minor in aliis delinquens beneficium in integrum restitutionis ammittit. Set hoc disputationi relinquo. Restituerit: Set quid si actor non est soluendo, numquid tunc prius est ei soluenda usura, ut eam statim aliis soluat? Dico quod sic, ut extra de restit. spol. Olim uobis, lib.iiii,(729) sicut enim iste actor repelleret debitores alios agentes propter inopiam, multo fortius repellert eum qui non est debitor, uel sufficit ei prestare cautionem ut cum uenerit ad pinguiorem fortunam, quod soluat, ut ff. de re iud. Si se § ii.(730) Item quid si actor uult cauere quod restituet usuras omnibus petentibus? Dico quod non sufficit, ut ff. de pig. act. Quod si non soluere.(731) Sufficit tamen denuntiare in publico, ut si quis uult petere usuras, ipsi restituat, et hoc facto potest uti litteris ad instar eius qui inuenit rem alienam. Si denuntiat in publico euadit penam furti, quia dicit hic nisi restituat, et facit ad hoc supra de iureiur. Ad nostram, lib. eodem,(732) et hoc intelligo quando manifestum est accusatorem esse usurarium, alias credo quod causa morande solutionis exciperet, ut C. de falsis Satis.(733) C. de compensat. l.ult.,(734) et arg. supra de restit. spol. Litteras, lib. eodem.(735) Set mirum uidetur qualiter contra actorem possit excipi de debito alterius, cum compensari non possit id quod alii debetur, ut C. de compensat. Eum.(736) Item quare non eadem ratione contra petentem restitutionem, potest excipi de spoliatione alterius, cum tamen usura rapina dicatur, ut xiiii. q. iiii. Si quis?(737) Item pari ratione uidetur quod contra usurarium possit excipi, si petat rem ablatam sibi restitui. Ad hoc dico quod licet usure repetantur actione ex quasi contractu, non conditione indebiti, tamen ecclesia considerat malefitium, et secundum quod ecclesia iudicat de usuris, petuntur ex malefitio quasi ex contractu, quia ecclesia de contractibus non iudicat. Vnde si agitur de malefitio contra agentem, potest excipi de malefitio, etiam si propriam iniuriam prosequatur, sicut uides in marito accusante uxorem de adulterio, et prosequente propriam iniuriam quod repellitur ratione alterius, ut xxxii. q.vi. Nichil.(738) Sic quandoque perdit aliquis beneficium exceptionis propter simile factum, etiam in alia re, ut supra de except. Cum ecclesiastice,(739) et est simile edictum de usuris illi edicto quod quisque iuris, ubi non tantum aduersarius, set quilibet eodem iure repellit agentem, ut ff. quod quisque iuris l.iii. § i.(740) jo.
5. CVM IN DIOCESI Manifestos: Si loquitur hic de usurariis nothoriis, ad quid est opus aliis argumentis, ut supra de accus. Euidentia?(741) Si autem loquitur de manifestis et non nothoriis, secundum hoc requiritur euidens probatio secundum ordinem iuris, ut xi. q. iii. Eorum.(742) Ad hoc dico quod hoc nothorium non habet facti perseuerantiam, et ideo aliqua requiruntur argumenta, secus in tali quod habet facti perseuerantiam. Vel dic quod sollempnis fama scit hos esse usurarios, et ideo per famam et aliqua argumenta potest conuinci, nam fama cum aliis amminiculis probat, ut xxxv. q. vi. Si duo(743) et supra de probat. Sicut, lib.ii.(744) jo.
11. DE CRIMINE FALSI
1. DVRA SEPE Per nuntium Ad hoc destinatum, ut in consitutione, Nonnulli.(745) Idoneum Arg. quod non ualet impetratio littere facta per excommunicatum, alias per seruum tamen possunt impetrari littere, ut C. de precibus imperat. off. Vniuersis,(746) quod intelligo si princeps ex certa scientia dedit ei litteras, ut ff. de bon. poss. Seruus.(747) Suspectum enim est instrumentum ex persona, ut supra de prescript. Ad audientiam.(748) ff. de edendo Si quis § i.(749) Similiter non ualet rescriptum ad heretico impetratum, ut C. de summa trin. l.ii.(750) jo. xx dies Supra de cohabit. cler. Sicut ad.(751) supra lxxxviii. di. Perlatum.(752) ff. ex quibus causis maior. Ad hostibus § ult.(753) infra de clerico excomm. Illud.(754) laur. Destruat Supra v. q.i. c.ii. et l. Si quis.(755) Resignet Consilio in eo illi qui possit prodesse et non obesse. xxii. q.v. Hoc uidetur.(756) Mortis articulo Supra xvii. q. iiii. Si quis suadente.(757) infra de sent. excom. A nobis.(758) Speciali mandato Supra de sent. excom. A nobis, lib. ii.(759) infra de sent. excom. Nuper.(760)
2. LICET AD REGIMEN Reputemus Supra xl. di. Ante omnia.(761) Ignorantia Quandoque enim fallit ipsum obliuio, ut xxiii. di. Preterea,(762) et quandoque minori intelligentia prepeditur, ut supra de appell. Vel ex malitia, lib.i.(763) Occupatione Supra de rescript. Si aliquando, lib.i.(764) Filo altero In ultima parte fili. t. Falsitatis Carta dicitur falsa multis modis, scilicet ex dicto uel tacito, et in tali falso distinguitur, ut supra de rescript. Super,(765) et de tali falsitate plures modos ibi notaui, et talis bene dicitur falsarius, ut ff. de fals. Si quis obrepserit.(766) Item dicitur falsa scripto ut cum scriptum est omnes canonicos fuisse presentes, cum omnes non fuerunt presentes, ut supra de hiis que fiunt ab episcop. c.ult., lib.i,(767) et talis falsarius suspenditur ab officio et beneficio, ut supra de testibus Tam litteris, in fine.(768) Item dicitur falsa ipso facto, ut si carta apparet rasa uel immutata, et talis falsarius deponitur, ut supra de crimine falsi c.ult., lib.i.(769) Item dicitur carta falsa ubi bulla apponitur falsa, de qua hic loquitur, et talis non solum deponitur, set etiam curie traditur, ut infra eodem, c.ult.(770) Sunt adhuc alii modi falsitatis ubi uitium est iure non in persona, ut si carta non habet testes inscriptos, non ualet, ut supra de procurat. c. unico.(771) Item dicitur falsa que habet subscriptiones uariis manibus notatas, et que non est perfecta eadem manu, ut infra de priuil. Cum olim, in fine,(772) nisi ex hoc fit ibi diuersitas, quod est ibi calami uel attramenti mutatio, ut in authen. de instru. caut. in principio.(773) Item falsa est si sigillo alieno signata est, dummodo habeatur proprium, ut supra de appell. Significauit, lib. eodem.(774) Item dicitur falsa si est contrarium alteri ex eadem parte prolatum, ut supra de re iud. Cum illius, in fine(775) et C. de fide instrum. Scripture.(776) Item est falsa propter falsam gramaticam, ut supra de rescript. Ad audientiam, lib.ii.(777) Item dicitur falsum instrumentum si est suspectum, et ei non imponitur fides, ut C. de probat. Iubemus.(778) Item est falsum si sigillum est fractum supra medietatem, uel si non est annus indictionis, ut supra de fide instrum. Inter, lib. eodem.(779) Item si filum est ruptum, ut supra de fide instrum. Sollicite, lib.i.(780) Item si est impetratum pendente lite, ut supra de testi. Causam.(781) Item si impetratum est sine mandato domini, ut extra Innocentii, Nonnulli.(782) Item est falsum si episcopus apellatur filius, uel si uni pluraliter scribit princeps, ut infra c. proximo, nec excusat aliquem ignorantia qui falsis litteris utitur, ut infra eodem, c.ult.,(783) licet secus sit in aliis litteris quam principis, ut infra de excess. prelat. Inter,(784) secundum leges autem non punitur quis de falso, nisi assit dolus, ut ff. de fals. Diuus,(785) et si aliquid falsi per errorem scriptum est, hoc non moueat cognitionem iudicis, ut C. eodem, Nec exemplum.(786) Item si ex aliqua parte est cancellatum, per hoc non uitiatur datum, ut ff. di hiis que in test. delin. Cancellauerat.(787) Alius autem potest uti instrumento, de quo alter falsitatis est conuictus, ut C. de fide instrum. l.ii.,(788) licet aliud sit in testamento, ut ff. de inoffic. testa. Papinianus § ult.(789) Item licet fides sit imposita carte alicui, tamen aduersarius denuo potest ipsam arguere falsitatis, si iurat quod hoc non faciat dolo, ut C. de fide instrum. l.ult., in principio.(790) jo. Vt filum Ipsius bulle. Filum immissum Eadem lex punit hanc fraudem et precedentem. laur. Incisum Hec species hic fuit deprehensa, nec est hic opus distinctione, cuius scilicet uoluntate sit filum recisum, ut C. de testa. l. Si unus.(791) laur. CanapisGenus est lini ita magnum quod frutex uidetur. t. Per rasuram Distinguitur tamen in quo loco fiat rasura, scilicet an ubi ius constituitur, an in facti narratione, ut supra de fide instrum. Ex litteris, lib.ii.,(792) quia in priori casu obest, in secundo secus. Nec forte in priori casu si ab eodem fuerit rasa, a quo fuerit tota carta scripta, quod ex incausto et specie littere, et aliis multis modis deprehenditur, ut C. de fide instrum. Comparationes.(793) C. de testa. Si unus.(794) Ego dico quod si in facto rase sunt, si constat quod ab impetrante rase sunt, obest. Si uero dubitatur, non obest, et ita intelligo supra de fide instrum. Ex litteris, lib.ii.(795) Si autem littere sunt clause et tunc non obest rasura. Sigillentur Suple excommunicatos istos reputemus. Vel qualitate Quia est alia carta quam consueta, carta enim erat grossa et pecorina, quia in talibus non de facili fit rasura, nisi deprehendatur si carta leuetur ad solem. Et alibi Scilicet, ex parte altera.
3. QVAM GRAVI Quam graui Supra de sentent. et re iud. Quoniam pridem, lib.ii.,(796) contra, ubi abbatem uenerabilem appellat. Solutio. Ibi est falsa littera, uel illud ad sua referas tempora. laur. Capellano nostro Possent etiam tales ratione suspitionis detrudi in carcerem, donec audiretur uoluntas domini pape, ut xix. di. In memoriam. supra de crimine fal. c.ult., lib.i. (797) (798) CuiuscumqueSupra de re iudic. Quoniam, contra, lib.ii.,(799) ubi appellat uenerabilem fratrem. Set illud olim optinuit, uel littera est falsa. supra di. xxiii. Communis filius,(800) contra. Solutio. Illud Gregorii est qui quandoque singulariter quandoque pluraliter uni loquebatur. Vel illud de antiqua consuetudine curie, hic uero de noua; alii autem episcopi apellabunt suos clericos fratres, ut viii. q.i. Quid autem, (801) uel etiam socios, ut x. q.iii. Cauendum.(802) jo.
4. AD FALSARIORVM Falsas litteras Supra eodem, c.i. et ii. Se dixerint Suple, et non probauerint, sic supra de appell. Super, lib.i,(803) alias uidetur iniustum si uellet dicere iustum errorem, et non esset admittendus, ut C. de fals. Nec exemplum,(804) uel etiam si uellet exhibere suum auctorem, ut C. eodem, Maiorem,(805) maxime cum falsum non committatur nisi dolo, ut ff. eodem, Diuus.(806) Set dic quod ideo non excusat hic ignorantia, quia non est probabilis ignorantia in suo facto, ut ff. pro soc. l.ult.(807) et arg. supra de reg. iuris Quamuis, lib.i.(808) et supra de elect. Innotuit,(809)quia uitium proprie rei non debet quis ignorare, ut C. de rescin. uend. Quisquis.(810) Vel dic quod tunc non excusat ignorantia quando non est diligens in examinando litteras, et modos falsitatis posset enim querere a peritioribus, ut xxxvii. di. § ult.(811) et ff. de iuris et facti ignor. Regula,(812) et sic non obstat infra de exces. prelat. Inter,(813) ubi excusat ignorantia in falsitate litterarum. Vel dic quod aliud est in litteris pape que cum maiori diligentia fiunt, ut supra de rescript. Cum adeo, lib. eodem.(814) Innodatos Et sic est canon late sententie, ut supra eodem, c.i. Deprehensi Et conuicti, sic supra de iud. Cum non ab homine, lib.ii.(815) et l. di. Si episcopus(816) et supra de crimine fal. c.ult.(817) Item illud intellige cum criminaliter agitur de falso, tunc enim acerima facienda est indagatio, ut C. de falsis Vbi,(818) set si ciuiliter agitur, tunc leuius procedet iudex, ut C. eodem titulo, Damus.(819) Seculari potestati In tribus casibus traditur clericus depositus curie: In crimine falsi, ut hic. Item in conuitio episcopi, ut xi. q.i. Si quis sacerdotum.(820) Item in heresi, ut in constitutione Innocentii, Excommunicamus,(821) et licet uariis modis exponatur hoc uerbum, Innocentius tamen aliter exponit in extra de uerbo. signif. Nouimus, lib.iiii,(822) et sic non obstat supra de iudic. Cum non ab homine, lib.ii.(823) et supra de iudic. Ad si clerici, lib.i.,(824) quia speciale est in istis criminibus, uel istud intelligo cum non est spes correctionis. Negligentia Etiam si grassa sit negligentia, quia in criminibus lata culpa non comparatur dolo. ff. ad leg. Corn. de sic. In lege,(825) in ciuilibus secus, ut ff. de positi Quod Nerua.(826)
12. DE CLERICO EXCOMMVNICATO VEL INTERDICTO MINISTRANTE
VEL BENEFITIVM RECIPIENTE
1. ILLVD DOMINVS In beato Petro Hoc capitulum loquitur de eadem materia cum illis tribus, supra de translat. prelat. Quanto et c. Licet(827) et supra de maior. et obed. c.i.(828) laur. Cessiones Supra vii. q.i. Mutationes.(829) supra de renun. c.iii., lib.i.(830) supra de offic. legati Quod translationem.(831)Nothorium Nothorium erat quia exhibebat se oculis omnium. Vtrum autem licite transtulisset se, hoc non erat nothorium, quia potuit esse quod de hoc haberet litteras pape, et in dubio credendum est eum habuisse litteras pape, ut xciii. di. Diaconus,(832) licet arg. contra ff. de publi. Quecumque, in fine(833) et c. di. Contra morem(834) et xciii. di. Illud.(835) Innouari Arg. excommunicari posse, ut infra de sent. excom. Cum pro causa, lib. eodem.(836) iii. q. iiii. Engeldrudam.(837) laur. Sibi officia In hoc deliquid, quia nec excommunicatis nec suspensus publice aut priuate celebrabit, nec aliqua sacramenta dabit, ut xxviii. di. Presbyterum,(838) set alia officia a missa potest occulte dicere, ut xi. q.iii. Si quis episcopus in concilio.(839) Sibi officia(bis) Hoc uult dicere quod excommunicatus non uitatur in hoc, ipse excommunicatus non peccat, quia hoc non est in ipso, set quod excommunicatus non uitat alios, in hoc peccat, quia illud est in ipso. jo. Culpabilis Alias tamen dicitur quod sola fama sufficit ut quis sit uitandus, supra de elect. c.ult.(840) supra de sent. excom. Cum desideres, lib.ii.(841) Set dic quod sollempnis fama ad hoc sufficit, set dicta paucorum ad hoc non sufficiunt, quia nec dicta paucorum faciunt famam, ut extra iiii. de accusat. Inquisitionis,(842)nec tenebatur credere, licet diceretur ei ab aliquibus, ut xi. q. iii. Non solum et In cunctis(843) et xxiii. q. iiii. Quam magnum(844) et ff. quod cum falso tut. l.ii.(845) Item ea ratione fuit iste excusatus quia non constitit ei illum esse iudicem, ut supra de offic. iud. del. Cum in iure, lib. eodem.(846) Indubiis Supra de sponsal. Iuuenis, lib.i.(847) Abstinere Supra xxiii. q.i. Quid culpatur, in fine.(848) Nonuitari Ibi enim agit, hic patitur plerumque, tamen non multum differunt agere et pati. xvi. q.i. Si cupis.(849) vinc. Non uitare Supra xi. q. iii. Si quis episcopus dampnatur.(850) Quam canon Supra eodem titulo, Latores, lib.i.(851) supra eodem c. proximo.
2. FRATERNITATI TVE Rationalibiter potes Nisi aliud inducat scandalum aut metus. supra eodem titulo Latores, lib.i.(852) xxiii. q. iiii. Cum quisque.(853) vinc. Set numquid episcopus cum talibus potest dispensare? Consueuit dici quod non, per id quod legitur xi. q. iii. Si quis episcopus.(854) Ex eo quod dicitur quod spem restitutionis habere non potest. Set certe et alibi ibidem dicitur de quibusdam concubinariis, quod habere non possunt spem indulgentie, ut lxxxii. di. Presbyter, in fine.(855) Et tamen cum eis dispensant episcopi, ut supra de iudic. At si clerici, lib.i.(856) Item est arg. contra ii. q.v. Que de causa.(857)
3. POSTVLASTI Dispensatum Non determinat hic a quo possit dispensari, et ideo uidetur episcopis relicta dispensatio, ut infra de sent. excom. Nuper.(858) Canonice consecuti Ergo si illa sunt canonice consecuti, non debent illa perdere, set contra supra de etate Cum bone, lib.ii.(859) Set illud de rigore, uel illud de beneficiis connexis, cum hiis que impetrauerunt suspensi, arg. ff. de neg. ges. Eum actum.(860) Quid si episcopus dicit, `suspendo te beneficio,' numquid poterit celebrare? Ita. Quid si suspendit tantum officio, numquid beneficium acquirere potest? Ita arg. ii. qi.i. Nemo,(861) nisi sententialiter ferretur sententia ut remoueretur ab officio, tunc enim sequela est beneficium, et ideo remouebitur ab illo, arg. lxxxi. di. Eos,(862) nisi specialiter ei conseruetur. xxviii. di. Presbyterum(863)et l. di. Studeat et c. Accedens.(864) Quid si episcopus ita dicit, `suspendo te officio uel beneficio,' numquid debeo abstinere utroque? Ita credo, arg. ff. de rebus dub. Si is qui ducenta § Cum ita stipulationem.(865) Et hoc inter uiuos, set si inter mortuos, crederem contrarium quia quasi uoluerit suspendere et non suspendit, arg. C. de pecul. eius qui ad lib. l. unica.(866) vinc. Tamdiu Supra de tempor. ord. Litteras, lib. eodem.(867) supra de except. Cum ecclesiastice, lib. eodem.(868) vinc. Collatione Iure nouo etiam suspenditur talis a beneficiorum perceptione, ut in constitutione, Nichil est.(869) Spoliandi Nec auditur si dicat quod sit iniuste excommunicatus, ut supra eodem titulo, Illud.(870) Sicut non auditur cui opus nouum nuntiatum est, nec obtemperat. ff. de noui oper. nun. l. § In operis.(871) vinc. In arcioribus Supra de symon. De regularibus, lib.ii.(872) jo.
13. DE CLERICO