1. DE VITA ET HONESTATE CLERICORVM
1. CVM AB OMNI ab omni specie mali: nisi ubi quis redimit ius suum, i. q.iii. Quesitum,(1) supra de simon. Dilectus, lib. ii.(2) semper tamen presumitur esse malus, i. q.i. Nullus,(3) nisi manifeste probetur contrarium; uidetur enim iudicem corrumpere, licet sit arg. contra, xiiii. q.v. Non sane.(4) jo. debitores: Et quilibet prelatus tenetur reddere rationem omni poscenti, xxxvi. di. § Ecce.(5) laur. super decima litis: Videtur ergo quod iudices non possint licite recipere sportulas, quod est contra id iii. q.iii. Offeratur.(6) Set illud potest intelligi de sportulis que dantur executoribus, ut in authen. coll. viii. de litig. § Ad excludendas.(7) Nullo autem iure reperitur cautum de decima parte litis prestanda. Set hoc inuenio quod delegatus a principe duos aureos habebit in principio cause, et duos in fine ab utraque parte, et hoc cum causa excedit c. aureos; alias nichil habebit, set de fisco habebit duas libras auri, ut in authen. de iudic. § Ne autem, coll. vi.(8) Sumptus autem licite possunt petere delegati ut hic, et xii. q.ii. Caritatem(9) et iiii. q.iii. § Venturis,(10) quia nemo cogitur suis stipendiis militare, ut supra de simon. Cum sit Romana.(11) Munera enim prohibentur recipere, non sumptus, ut i. q.i. Iudices.(12) Vnde licite sumunt esculentum et poculentum, ff. de offic. presid. Plebiscito,(13) et exenia modica possunt sumere, ff. de offic. procon. l. Solent.(14)
Verumtamen tales sumptus sument, unde litigatoribus grauia dampna non infligant, xi. q.iii. Illud,(15) nam et ordinarius non sumit sportulas a pauperibus, ut in authen. de mand. princip. Sit tibi.(16) Vbi autem de crimine agitur in modum denunciationis, tunc denuncians non grauatur sumptibus, ut C. de monop. l. una.(17) Vtraque autem pars prouidebit sumptus iudicibus, ut xiiii. q.v. Non sane(18) et in authen. de iudicibus § Ne autem,(19) licet testibus dentur sumptus tantum ab eo qui eos inducit, ut iiii. q.iii. § Venturis.(20)Ordinarius autem non debet sumptus petere cum ei certa stipendia sint constituta, ut xxiii. q.i. Militare,(21) nam illa debet expendere cum proficiscitur que domi expenderet, ut in authen. de mand. princip. § Illud tamen.(22) Exenia tamen possunt recipere, dum tamen illa per annum c. aureos non excedant, ut ff. ad leg. Iul. rep. Eadem, in fine.(23) Episcopi autem licite petunt sumptus in consecrationibus et in uisitationibus, ut supra de simon. Cum sit, lib. i.(24) supra de prescript. Cum ex officii.(25) jo. detinere: Vnde in triplum potest id quod datum est ab eis repeti, ut C. de pena iud. qui male iud. authen. Nouo.(26) jo. compendium iuris occasionem: Iuris enim occasio non est trahenda ad iniquum compendium, arg. x. q.iii. Illud.(27) C. de usucap. pro empt. l.ult.(28) jo. uigorem iudiciarium: Non ideo prohibet expensas recipi; testis enim gratis testificatur, tamen expensas recipit, iiii. q.iii. Venturis.(29) Nec hic prohibetur nisi certa pars litis, sicut hoc prohibetur procuratori, ff. de pact. l. Sumptus,(30) et prohibetur fideiussori qui fide iubet iudicatum solui, ff. mandati Si remunerandi § Marius.(31) jo. exigatur nomine assessorum: Etsi id exigi debeat nomine assessoris, non tamen certa pars litis. uinc. iustum iudicium: supra xi. q.iii. Non licet.(32) secularibus legibus reprobentur: Ita quod non sit opus appellare, supra ii. q.vi. Venales.(33) Si autem fuerit sententia arbitri, tenet quidem, set agens ex ea repellitur doli exceptione, C. de arbit. l.iii.(34) laur.
2. DEVS QVI moderna tempora conformare: Et qualiter subdit, infra eodem c. uersu, `Attendens', et hoc est pars illius c. infra de diuort. c.ult.(35) laur. esse dictum: a domino dante formam baptismi; set numquid est alia forma? supra de bapt. pub. c.ii. lib. ii.(36) Respon. Hec forma seruanda est circa illos de quibus certum est eos non esse baptizatos, illa circa alios. Vnde non inconveniens est Alexandrum circa illos aliam formam inuenisse. uinc. facit utraque: scilicet deum et hominem, uel militantem et triumphantem ecclesiam, uel gentem Iudeam et gentilem, unum populum. jo. de quibus legitur: xii. q.i. c.ii. uinc. professi: Arg. quod sicut in iuramento quolibet pape potestas excepta intelligitur, ut supra de rescript. Constitutus, lib. eodem,(37) ita in professione, arg. supra de regul. et transeunt. Quia, lib. ii.(38) secus tamen in hiis que sunt de substantia ordinis, ut infra de statu monach. Cum ad monasterium, in fine.(39) Cum autem isti sint diuersarum professionum, simul non possent esse in ecclesia, ut xvi. q.vii. In nona,(40) quia quilibet debet se conformare moribus illorum inter quos uiuit, ut xli. di. Quisquis;(41) nam ex diuersitate habitus scandalum generatur, ut xxxiii. q.v. Quod deo.(42) Conformabunt autem isti se in superiori habitu, set interius ferent uestes monachales; unde est hic arg. pro opinione Huguccionis quod canonicus regularis posset fieri canonicus in seculari ecclesia, et lxxiiii. di. Quorumdam(43) et lviii. di. c.ii. sicut episcopus potest esse in seculari ecclesia, ut xviii. q.i. c.i. jo.
3. TVE DISCRETIONES deprehensi: et conuicti; sola enim deprehensio non sufficit, ut supra de iud. Cum non ab homine, lib. ii.(44) Vel intellige `deprehensi', ita quod factum sit nothorium ex facti euidentia. Tales enim sine iudicio dampnantur, ut C. de defen. ciu. Defensores, lex vii. est.(45)jo.
4. CVM DECOREM mostra laruarum: Prohibitum est etiam causa ludibrii uti habitu monachali uel alio religioso, et grauiter punitur qui hoc facit, in authen. de sanct. episcop. § ult.(46)
arg. C. de episcop. aud. Mime.(47) Non tamen inhibetur hic representare Presepe, Herodem, et Magos, et qualiter Rachel ploret filios suos, et alia que tangunt festa illa, cum talia potius ad compunctionem quam ad uoluptatem uel lasciuiam homines imutentur, sicut et in Pasca sepulcrum, et alia representantur ad deuotionem excitandam, et quod hec representari possint est arg. de con. di.ii. Semel(48) et di.iiii. Queris,(49) immo quodlibet festum est signum et representatio preteritarum rerum, lxxv. di. Quod die.(50) laur. per gesticulationum surarum debacchationes obscenas: Videtur quod hoc ipso sint infames, ff. de hiis qui not. infam. l.ii. § Ait Pretor.(51) jo. dimissis: dignitatibus. conferri non sinatis: Non obstat supra de filiis presbit. Ad hec, lib. ii.(52) Ibi enim agitur de hiis qui legitime sunt nati, qui in eadem ecclesia set non idem beneficium quod habuit pater eorum habere possunt, supra de filiis presbit. Ex transmissa, lib. i.(53) uinc.
2. DE COHABITATIONE CLERICORVM ET MVLIERVM
1. TVA NOS testimonio bonorum uirorum: simpliciter dato sine iuramento. laur. inter quos uiuere: et ideo magis presumitur quod uitam illorum agnouerint, xxiii. q.i. Paratus.(54) laur. notorium: Ecce pars diffinitionis huius uerbi nothorium; quod crimen dicatur nothorium plene notatum est ii. q.i. Manifesta.(55) jo. nulla possit tergiversatione: Cum si etiam celare uellet, negatio nulla esset, C. de penis, Qui sententiam.(56) ff. de tributo, Illud § penult.(57) uinc. non ex euidentia: Si constet aliquem habere suspectam mulierem secum in domo, eo ipso probata est fornicatio, supra eodem titulo, Vt nullus.(58) Ergo si publice eam detinet, eo ipso conuictus est, sicut et legitur de illo qui cum quadam uagos incessus habebat per inuia, ut supra de spon. Tertio, lib. ii.(59) Alias illud opus uix nothorium esse posset rei euidentia cum semper latebras querat. laur. set ex fama: supra de testi. Tam litteris,(60) quia publice dicitur. testimoniis: ff. de testi. l.iii. § Diuus.(61) supra iiii. q.iii. § Item in criminali lege.(62) Item alia ualent tamen testimonia infama alicuius, arg. de con. di.i. Iubemus(63) et xxiiii. di. c.i. et ii. q.vii. Cum pastoris(64) et supra de elect. Innotuit, lib. eodem.(65) laur. scandalum generetur: Vnde patet quod propter solam suspicionem uel infamiam non est indicenda purgatio, nisi amplius sine scandalo non possit tollerari, ut ii. q.v. Presbiter(66) et iii..ii. Audiuimus(67) et ii. q.i. Nomen(68) et infra de accusat. Qualiter.(69) jo. animadversione punire: nisi super hoc duxerit appellandum, supra de purgat. canon. Ideo inter alios, lib. i.(70) laur.
2. A NOBIS de illis personis: ut matrem, sororem, amitam, et etiam alias personas que carent suspicione, ut xxxii. di. Interdixit.(71) Item usque ad secundum gradum possunt habere secum consanguineas suas in linea transuersali, ut lxxxi. di. Cum in omnibus;(72) in descendentibus usque ad quintum, et tales possunt habere etiam si iuuenes sunt; ultra uero non possunt, nisi cum distinctione an sint suspecte uel non, nec obstat supra eodem, c.i. lib. i.(73) quia illud intelligas de suspectis, ut xxxiiii. di. Quorumdam,(74) et est simile C. de episcop. et cler. Eum qui.(75) jo.
3. DE CLERICIS CONIVGATIS
1. DIVERSIS FALLACIIS duobus dominis: Deficit ambobus qui uult seruire duobus, xxvi. di. Acutius.(76) cithara: Instrumentum est commune apud quosdam. Et per illud intelliguntur hic uarie mundi occupationes. jo. psalterio: idest cum psalmis; uel instrumento illo quo pauci utuntur in respectu cithare, et emittit sonum subtilem, cithara uero grossum. uinc. diuisus in duo: Pluribus intentus minor est ad singula sensus, supra eodem titulo, Vniuersalis, lib. i.(77) uinc. soleat deperire: supra xxviii. di. De Syracusane,(78) supra eodem titulo, c.ult. et penult. contra, lib. i.(79) supra xxxii. di. Si qui uero contra.(80) Solutio: Illa de indulgentia, hoc de iure mero. uinc. infra de conces. preb. non uac. Cum pro questione.(81) laur. non per te: Nota quod contra electionem minus legitimam non potest elector uenire, et infra de conces. prebend. non uac. Cum pro questione(82) et supra de filiis presbit. Veniens(83) et xii. q.ii. Monemus,(84)
ff. de adopt. Post mortem,(85) ff. de seruit. rus. pred. Per fundum.(86) Arg. contra supra de elect. Nosti, lib. i.(87) supra de prebend. Cum non ignores, lib. ii.(88) supra de rebus eccles. alien. Si quis presbiterorum,(89) l. di. Penitentes,(90) xxxv. q.ix. Quod quis,(91) C. de agricol. Quemadmodum, lib. xi.(92) Solutio: Vbi agitur de reuocatione rei alienate, ibi idem qui alienauit potest repetere. Hoc ideo quia quilibet in alienatione rei ecclesiastice admittitur, ut xii. q.ii. Non liceat,(93) et in hoc consistit fauor ecclesie et odium illius qui detinet rem ecclesie; nec obstat illud capitulum Monemus,(94) nam illud loquitur cum prelatus deponitur; ubi uero agitur ad repetitionem beneficii secus est. Hoc ideo ne detur uia uolentibus reuocare libertates suas, ut xvi. q.ii. Visis(95) et C. de donat. Si quis argentum § ult.(96) et quia hic tantum est fauor et non odium. jo. per superiorem decernimus spoliandos: Pone ergo eos per superiorem spoliatos, numquid poterit iste eadem beneficia conferre, an superior? Et credo istum conferre non posse, nam officium et beneficium semper eiusdem censure sunt, lxxxi. di. Si quis sacerdotum.(97) Set quid iuris sit circa ordinem illicite collatum habes supra xxxvi. di. c.ii. laur.
2. CVM OLIM in minoribus ordinibus:
supra di. xxxii. Si quis eorum.(98)
orientalis ecclesia uotum continentie non admisit: Arg. quod occidentales
clerici uoto tenentur ad continentiam, quod quidam tamen negant dicentes
quod tantum ex ecclesie constitutione, arg. lxxxiiii. di. Cum in preterito.(99)
Vnde dicunt quod papa potest dispensare, etiam si concederetur quod contra
uotum dispensare non posset. Ego intelligo quod ubi clericus in ordinum
promotione exprimit uotum, tenetur ad illud, et si papa dispensaret hic,
contra uotum dispensaret; si uero ibi non exprimit, si promouendus est
iurisperitus eodem modo. Si uero est iurisinscius, tenetur ad uotum, et
si papa dispensat cum tali, non intelligitur contra uotum dispensare, set
contra constitutionem. uinc. consuetudo repugnet: Sic ergo consuetudo
facit ineligibilem eum qui alias est eligibilis et econuerso. Nam in hac
re potissime consuetudo est seruanda, ff. de decur. Non tantum,(100)
xxiiii. q.i. Pudenda,(101)
supra de causa pos. Cum ecclesia,(102)
supra de elect. Cum inter.(103)
Nam in carnali matrimonio attenditur consuetudo, ut xxxii. di. Placuit,(104)
supra de cogn. spirit. c.ii.(105)
Arg. contra supra de consue. Cum uenerabilis.(106)
jo.
4. DE CLERICIS NON RESIDENTIBVS IN ECCLESIA
VEL PREBENDA
1. QVALITER Qualiter archiepiscopus: De isto archiepiscopo loquitur decretalis ut credo supra de renun. Ad supplicationem, lib. eodem.(107) ultra quadriennium: Cum nec etiam ultra annum abesse debeat, nisi imperialis eum detineat iussio, in authen. quomodo oport. episc. § Illud, coll. i.(108) et in authen. de sanct. episc. § Interdicimus, coll. viiii.(109) Tamen semper censeo clericum qui non renunciauit, licet uagetur, non habere ecclesiam pro derelicto, nisi contrahat contrariam negotiationem, ut si fiat miles uel contrahat matrimonium, ut lxxxiiii. di. Quisquis,(110) supra de cleric. coniug. Vniuersalis, lib. i.(111) uel nisi ammonitus nolit redire, vii. q.i. Peruenit,(112) uel nisi requisitus non reperitur, arg. supra qui filii sint legit. Causam, lib. i.(113) exspectatus: idest ad reditum inuitatus. jo. iam redierit: Sufficit ergo si rediit tempore receptionis litterarum, licet non redierit tempore impetrationis, quod est notabile quod tempus receptionis consideretur, arg. supra de foro compet. Licet, lib. eodem,(114) supra de appell. Super, lib. i.(115) et optime extra. de conces. preben. Dilectus, lib. iiii.(116) Arg. contra supra de rescript. Eam, lib. ii.(117) jo.
2. INTER QVATVOR sine iusta et necessaria causa: supra eodem titulo, Fraternitati, lib. ii.(118) deserunt: Huiusmodi autem clerici qui ita fugitiui sunt desertores appellantur in canone, xxi. q.ii. Placuit,(119) et capi possunt ab hiis quorum consortium declinare nituntur, arg. xviii. q.ii. Abbates,(120)C. ubi de curiali uel cohort. l.i.(121) jo. postquam congruo tempore: trium septimanarum uel duorum mensium, arg. vii. q.i. Si quis in clero et Presentium.(122) Hoc de clericis; episcopo autem dantur vi. menses uel annus, infra c. sequenti et di. xi. laur. fuerint exspectati: Supple `et admoniti ut redeant'. jo.
3. EX TVE edictum facias publicari: Sufficit edicta proponi in publico etsi ad citatum non perueniant, supra qui filii sint leg. Causam.(123) Arg. C. quomodo et quando iud. Ab eo.(124) Non obstat ff. que sentent. sine appell. res. l.i. § Item cum ex edicto,(125) quia ibi non fuit solempniter propositum edictum. jo. ultra sex menses: Et sic non tenet id quod dicitur de iiii. annis, supra eodem, c.i.(126) nec illud supra eodem c.ii. lib. i.(127) nec illud de anno, in authen. quomodo oport. episc. § Illud,(128) nec illud de duobus mensibus uel tribus septimanis, vii. q.i. Presentium et Si quis in clero,(129) supra de postul. Ad hec.(130) jo. scilicet ut ipsos: episcopos uagabondos. laur. a spiritualium administratione amoueat: Ex hoc speciali mandato, alias legatus iure legationis non potest episcopos deponere, ut supra de offic. del. c.ii.(131) uel ab administratione ammouere. laur. agi possit: Set numquid ut remoueantur illi subrogati? Non credo, set ut post tantam contumaciam in ordinibus tollerentur. Est tamen arg. hic superficiale ad questionem illam dominicalem: Deposito quodam episcopo in curia Romana, capitulum elegit alium. Postea papa restituit depositum. Queritur an ei substitutus cedere debeat? Et est hic arg. quod sic et supra de elect. Innotuit, in fine, lib. eodem.(132) Arg. contra vii. q.i. Eos.(133) Item est hic arg. quod ille qui deposuit non potest restituere, et de pen. di. vi. Placuit, in fine,(134) ff. de quest. l.i. in fine et l. Diuus.(135) Arg. contra xi. q.iii. Episcopus,(136) xlvi. di. Clericus.(137) jo.
4. TVE FRATERNITATIS ad uillas transferant:
In regiis ciuitatibus non in prauis, iura docenda sunt, ut in proemio Digestorum;(138)
arg. contra xii. q.ii. Gloria episcopi,(139)ff.
de offic. pres. Set licet.(140)jo.
minus competens studiorum exercitium: Licet indeterminate dixerit
studium tamen intelligendum est de meliori studio, arg. supra de iureiur.
Quanto, lib. eodem.(141) Arg.
contra supra de elect. Cum nobis,(142)infra
de censibus, Ex parte,(143)ff.
de regul. uris, Semper.(144)
Item arg. quod idem est esse nullum quod minus bonum, supra de translat.
Inter,(145) sic ff. de auct.
tut. l.iii.(146) jo. patrocinium
impertiri: supra de dolo et contum c.ii. lib. i.(147)
ff. de arbit. Ita demum.(148)
uinc.
5. DE PREBENDIS ET DIGNITATIBVS CLERICORVM
1. CVM SECVNDVM APOSTOLVM repelli no debeat: supra xii. q.ii. Caritatem et c. Quicumque.(149) jo. cuius obsequio: Non sibi set domino grauis est que seruit egestas, arg. xciii. di. Diaconi.(150) laur. nominis ratio: supra xxi. di. Cleros,(151) supra xvi. q.i. Si cupis,(152) instit. de donat. § Est et aliud.(153) uinc. a cleros: supra xii. q.i. Cui portio.(154) assumuntur: ut hii qui ordinantur sine beneficio. t. assequuntur: ut hii qui ad beneficium recipiuntur. t. et inanes: supra lxx. di. Neminem.(155)uel successores eorum: Set quare conuenitur hic successor ex delicto defuncti, cum regulariter crimina morte extinguantur, ut xxiii. di. Quorumdam?(156) Et successor non conuenitur ex delicto defuncti, ut C. ne ex delicto defuncto, l.i.(157) Respon. Ideo ne in obprobrium cleri cogatur mendicare, xciii. di. Diaconi.(158) Vel dic quod non tam successor quam ecclesia punitur, quia non restitit episcopo in promotione tali, nam sine consilio ecclesie non facit ordines, ut xxiiii. di. c.ult.(159) unde puniuntur si ei delinquenti non restiterunt, ut ii. q.vii. Quapropter.(160)Et hec intelligas quando ipse episcopus examinauit; si autem alii examinauerunt, ipsi tenebuntur, ut liiii. di. Si seruus,(161) xxiii. di. Quando.(162) Et hoc innuit illud quod dicit `nullo presentante'; in hac autem provisione dignitas promoti consideranda est, ut xli. di. Non cogantur,(163) ff. iud. Set et,(164) ff. de usufruct. Set et si quid § i.(165) Item considerande sunt facultates ipsius dantis, ff. de admin. tut. Cum plures § Cum tutor,(166) ff. de relig. Si quis sepulcrum § Sumptus,(167) ff. de donat. Filius familias.(168) jo. super quantitate beneficii proponere: Vt supra de rescript. Cum adeo, lib. eodem.(169) Si autem ipsi ordinatori scriberetur ut conferret beneficium, ipse non posset aliquid obicere tali, nisi hoc in litteris pape specialiter permittatur, quia quos idoneos reputauit ad ordines et debet reputare idoneos ad beneficium, ut in extra. de etate et quali. Accepimus, lib. iiii.(170) set successor eius potest. Et ita semel probatus, iterum probatur. Sicut medicus semel probatus, iterum probatur, ut ff. de mun. et honor. Vt gradatim,(171) et uirgo semel probata, iterum probatur, ut xxvii. q.i. Nec aliqua,(172) et clericus, ut ii. q.v. Habet et c. Mennam.(173) Set hoc totum est gratia, alias ex facto eiusdem hominis non est sepius querendum, ut ff. naute cau. Licet.(174) Set nonne presumi debet pro ordinato, ut supra de probat. c.i.?(175) Sic, nisi probetur contrarium. Item qualiter cognoscitur de eius idoneitate, cum sententia episcopi qua eum pronunciauit idoneum transiit in rem iudicata, cum ab ea non sit appellatum, ut supra de elect. Cum dilectus, in fine, lib. eodem?(176)Respond. Quod est gratia ut dixi, uel dic quod tantum agi potest de noua emergenti causa, ut supra de etate et qualit. c.i. lib. i.(177) jo. efficaciter exaudiri: supra de rescript. Si quando, lib. i.(178) uinc.
2. CVM VNIVERSORVM non decipientibus iura subueniant: simile supra de rescript. Super litteris, lib. eodem,(179) ff. ad Vell. l.ii.(180) Nec enim stultis solet succurri, set errantibus, ut ff. de iur. et fact. ignor. l.ult. § Si quis.(181) jo. beneficia permutare: [infra de rerum permut. c.uno,(182) supra de rerum permut. c.i. lib. ii.(183) jo.] simplicitati: Arg. quod simplicitas iuris quandoque excusat, ut de con. di.iii. c.iii. viii. di. Consuetudo.(184) jo. uenia tribuatur: Bene dicit `uenia', nam de iure debuit utraque priuari, ut infra de rerum permut. c.uno.(185) Videtur tamen quod iste G. de iure possit prebendam suam repetere quia contractus iste non tenuit; fuit enim contra Turonense concilium, ut supra de rerum permut. Quesitum, lib. ii.(186) ergo potest contrauenire, ut supra de elect. Nosti, lib. i.(187) C. de agric. Quemadmodum.(188) Item res non fuit secuta, propter quam fuit facta permutatio, ergo competit repetitio, ut C. de rerum permut. Rebus;(189) quod non credo, ut supra de renun. Nisi.(190) jo.
3. INTER CETERA Inter cetera: Casus. V. et H. permutationem suarum prebendarum affectantes eas in manu pape renunciauerunt, cumque decano Remensi mandaretur ut prebenda V. inuestiret H., episcopus loci eam magistro P. concessit, unde orta lite inter magistrum P. et H. Dominus papa utriusque renunciationem retractauit, et, ne magister P. sua esset spe fraudatus, mandat papa ut donec prouideatur ei in prebenda, numquam ibi alius recipiatur. jo. dedimus in mandatis: Ex quo V. resignauit prebendam sub tali modo ut daretur H., et non fuit ei data, set magistro P. Non uidetur renunciasse, nec uidetur eam perdidisse, sicut nec amittit possessionem qui eam sub modo alii tradidit, nisi modus existat. Videtur enim eam sub condicione tradidisse, ut supra de restit. spol. Olim(191) et ff. de acqui. pos. Qui absenti § Si quis et l. Si me in uacuam.(192) Set quid dices si papa mandat alicui dari prebendam aliquam, et canonici eam conferant alteri, numquid ualet collatio? Videtur quod sic, infra de hiis que fiunt a maiori parte cap. Ex ore(193) et infra de conces. preben. non uac. Cum nostris,(194) et expresse dicitur extra. de conces. preben. et eccles. non uac. Dilectus, lib. iiii.(195) quia nec sententia iudicis ad hoc sufficeret, ut ff. de pign. act. Non est mirum,(196) supra de re iud. Cum aliquibus, in fine;(197) item nec pactum, C. de condic. ob causam, Ea lege;(198) nec obstat mandatum precedens, ut supra de in integ. rest. c.i. in fine.(199) Item quia licet persone sint obligate, non tamen res siue prebenda de qua mamdatum est receptum, ut ff. de poll. l.ii.(200) ff. de contrahend. empt. l.ult. in fine.(201) Arg. contra infra de donat. Per tuas,(202) infra de conces. prebend. non uac. c.i.(203) Item eo ipso quod papa iussit isti dari, prohibuit aliis dari, ff. de condic. et dem. Cum ita.(204) Item talis electio facta est contra legem animatam, scilicet contra papam, ergo nulla est, ut x. di. Vides.(205) Item ratione precedentis denunciationis non debet ualere quod actum est, C. de rei uindic. Si fundum,(206) supra de iure patron. Ex litteris, lib. i.(207) infra de noui oper. nun. c. unico,(208) ff. ad leg. Falcid. Dolo,(209) ff. de edendo, Quedam.(210) Ego credo talem electionem tenere, licet ipsi puniendi sint per illam decretalem, Dilectus.(211) Si queras an talis electio sit canonica, dico quod non est canonica quantum ad eligentes, set est canonica quantum ad electum. Sicut sacerdos in mortali existens illicite confert sacramenta aliis, ipsi tamen licite recipiunt. Donatio enim potest esse uitiosa et tamen tenet donum, ut infra de iure patron. Pastoralis(212) et C. de rei uind. Quotiens.(213) Vel dic quod licet peccent recedendo a mandato pape, non tamen peccant eligendo alium, sic xxvii. q.i. Nuptiarum.(214) de iure non potuit: Hic expresse habes quod si episcopus concessit michi tale beneficium quod non potuit michi concedere tenetur michi ad aliud, et vii. q.i. Presentium(215) et supra de filiis presbit. Veniens, lib. i.(216) et ff. de pign. act. Eleganter § Qui reprobos(217) et ff. de leg. i. Filius § Si quid alicui(218) et ff. de leg. iii. Fideicommissa § Si seruo alieno(219) et ff. de leg. ii. Mortuo § Labeo,(220) quia `adiuuari nos beneficiis non decipi oportet', ut ff. commod. In commodato § penult.(221) Et est contra id quod dicit lex quod donator non tenetur de euictione, ut ff. de edil. edic. Ad res donatas.(222) Set hic non dicitur `donare', quia hic necesse habet donare eam, et in necessitatibus nemo liberalis existit, ut ff. de adimen. leg. Rem legatam.(223)Et hoc intelligo quando episcopus sciuit se non posse dare, set ille qui recepit ignorauit. Si enim recipiens sciebat se non posse recipere, non credo quod habeat petitionem alterius prebende ad instar eius. Qui sciens emit liberum hominem, emptio nulla est; secus si ignoranter emit, ut ff. de contrahend. empt. Liberi.(224) jo.
4. CVM IAM DVDVM Cum iam dudum: Hoc capitulum loquitur de eadem materia cum illo, supra de sent. et re iud. c.i.(225) jo. multitudo uidelicet tam dignitatum: Secundum uetera iura habens plura stipendia ineligibilis erat quia et eligentes perdiderant ius eligendi, et recipiens ius recipiendi, ut supra eodem, Quia.(226) Hodie licite eligitur, set perditur primum, ut in constitutione, De multa.(227)jo. auaritie uitium: que a promotione repellit, ut lxxxv. di. c.i. et quam dicit lex legitimis ictibus feriendam, C. de inoffic. testa. Si quis suo.(228) laur. ante confirmationem suam presumpserit ministrare: quod solum sufficit ad remotionem eius, ut supra de elct. Qualiter, lib. eodem.(229) aliquod aliud premissorum: scilicet quod ante confirmationem ministrauerit uel post cassationem de confirmatione facta a Suesuensi a nobis subsecutam, ut supra de sent. et re iud. c.i. in fine.(230) Siclunensem ecclesiam: Et ita ecclesia que eum elegit, sciens eum plures habere prebendas, potest eum repellere, et hoc est expressum supra eodem titulo, Cum non ignores, lib. ii.(231) Arg. contra supra de except. c.ii.(232) xxxii. q.v. Horrendus.(233) Arg. etiam ualidum contra, infra de conces. preben. non uac. Cum pro questione, in fine(234) et supra de cleric. coniug. Diuersis, lib. eodem(235) et infra de donat. Inter.(236) jo. multa per patientiam tolerentur: Per talem patientiam non fit dispensatio, ut supra de cognat. spirit. Super, Lib. i.(237) Talis enim patientia requirit uoluntatem, ut ff. de tribut. l.i.(238) Quandoque tamen dissimulatio inducit dispensationem circa matrimonium carnale, ut infra qui matrimon. accus. non possunt, Per tuas.(239) jo.
5. DILECTVS FILIVS ipsum supposuerunt: capitulum. attentata noscuntur: Ergo patet quod legatus in talibus non potest dispensare, ut dixi supra de offic. leg. Dilectus.(240) jo. quod licite factum est: Argumentum quod sententia siue donatio pro parte tenet, pro parte non, simile supra de arbit. Cum tempore,(241) xii. q.ii. Si quos,(242) xvii. q.iiii. Questi.(243) Aduerte tamen qualiter fiat electio, si hoc modo dicatur, `Eligimus te in proximum uacans', nulla est electio, supra de conces. preben. non uac. c.ii. lib. i.(244) Si uero sic dicatur, `Eligimus te et uolumus quod expectes proximum uacans', tunc tenet electio, ut hic dicit; sic supra eodem, Relatum, lib. i.(245) infra de conces. preben. non uac. Cum pro questione.(246) Si queris ad quod ius sit electus cum nullum ius ibi uacet, dico quod ad quoddam ius quod de nouo est creatum, ut extra. eodem, Dilecto, lib. iiii.(247)et illud ius perit quam cito isti assignatur uacans prebenda. Non enim posset diu permanere tale ius sine re corporali, ut i. q.iii. Si quis obiecerit.(248) Et talis canonia auget numerum canonicorum, set non prebendarum, sicut econuerso quandoque augetur numerus prebendarum, set non canonicorum, ut supra de instit. In ecclesia, lib. ii.(249) Set numquid plures possunt taliter eligi? Si duo possunt eligi, eadem ratione mille. Dico quod secundum numerum prebendarum que sunt in ecclesia, plures uel pauciores possunt eligi. jo. non sit dubium obuiare: supra de conces. preben. non uac. c.ii. lib. i.(250)beneficio defraudetur: supra eodem, Relatum, lib. i.(251)portiones cotidianas: Set nonne idem poterat consequi ratione arbitrii? Dico quod non, quia tempore arbitrii plures prebende uacabant et tamen uolebant ipsum expectare proximam uacaturam, item et illud adicitur arbitrio quod iubet cotidianos prouentus ei assignari, idest uictualia que tantum presentibus dnatur, ut supra eodem, De cetero, lib. i.(252) Et perceptio talium prebendarum non facit canonicum, quia sola perceptio talium prebendarum non facit canonicum, quia sola perceptio salarii non facit decurionem, ff. de decur. `Sola', et lege, Herennius(253) et extra. eodem titulo, Dilecto, lib. iiii.(254)jo.
6. TVE FRATERNITATIS propter nimiam importunitatem: Electio ad inportunum clamorem facta non ualet, ut supra de elect. Osius, lib. i.(255) lxi. di. Miramur,(256) C. de petit. bon. sub. l.i.(257) concilium Turonese: supra eodem, Maioribus, lib. i.(258) jo. prebendarum inhibet sectionem: Set quare cum una parochia possit diuidi in duas? xvi. q.i. Precipimus,(259) x. q.iii. Vnio,(260) de con. di.i. Omnes,(261) supra de eccles. edif. Ad audientiam, lib. i.(262) Quare similiter una prebenda non potest diuidi in duas? Respon. Due parochie licite fiunt ex una, set ita quod utraque fiat parochia per se et habet propriam limitationem, set ita quod due sint tamquam una sub una limitatione non potest, xvi. q.i. Plures.(263) Similiter concedo quod de una prebenda possunt fieri due ita quod de cetera sint due, et duo canonici, dummodo sufficiant duobus, sicut una domus potest diuidi, et de cetero erunt due. Et fundus si diuiditur fiunt duo fundi, ff. comm. pred. Si quis duas.(264) Set non debet prebenda diuidi, ut sub nomine unius prebende censeatur uterque dimidius canonicus, quia unitas non recipit diuisionem, xxiiii. q.i. Loquitur.(265) Nulla enim seruitus diuiditur, licet ususfructus diuidatur, ut ff. ad leg. Falcid. l.i. § Si ususfructus.(266) Set nonne hoc modo potest diuidi prebenda quod idem ius apud utrumque resideat, cum iura incorporalia apud plures possint residere, ut supra de iure patron. c.i. lib. i.(267) ff. de seruit. Vie?(268) Dico quod non, ut extra. de preben. Dilecto, lib. iiii.(269) licet enim dicatur idem ius esse apud plures, tamen reuera quilibet habet separatum et speciale ius, ut ff. quemadmodum seruit. amit. Aquam.(270) jo. contra Lateranensis concilii statuta: supra de conces. preben. non uac. c.ii.(271) jo.
7. NISI ESSENT uiri prouidi et honesti: Ex qualitate persone presumiter factum licitum quod alias est illicitum, ix. q.iii. Lugdunensis.(272) jo. ex arbitraria potestate: Et ita aliqui simul possunt uti et delegata et arbitraria potestate, simile supra de presump. c.i. lib. eodem.(273) Set istud non uidetur posse stare quia si ratione delegate potestatis adiudicauerint alteri prioratum, secundum hoc constabat eis illum fuisse canonice electum. Qualiter ergo per arbitrium poterant ipsum condempnare alteri ad soluendum indebitum, cum alii non possimus soluere quod alii debetur, ut supra de iureiur. Ea te, lib. eodem?(274) Quia si prioratus fuit ei debitus, ergo talis solutio fuit indebita. Ad hoc dic quod isti non fuerunt arbitri, set arbitratores, idest compositores, quorum arbitrium, si euidenter esset iniquum, superioris auctoritate retractatur, ut supra de arbit. Non sine, lib. ii.(275) uel reducitur ad arbitrium boni uiri, ut ff. pro soc. Si societatem.(276) Set numquid ratione talis arbitrii possent alteri adiudicare prioratum? Videtur quod sic, ut supra de transact. c.i. lib. ii.(277) supra de transact. De cetero, lib. i.(278) quod non credo cum talia non habeantur nisi ex institutione, ut ii. q.i. Legum,(279) supra de appell. Personas, lib. i.(280) sicut alia spiritualia non habentur ratione arbitrii, ut matrimonium, conuersio. jo. ex iussione iudicum: Ex pactione non licet, ut supra de pact. Cum pridem,(281) set auctoritate iudicis bene, ut supra de transact. De cetero, lib. i.(282)Vnde pactio que per se esset simoniaca, si sit auctoritate iudicis, est legitima, ut supra de transact. De cetero et c. Statuimus,(283) ff. de hiis qui not. infam. Furti.(284) jo. [Illud autem certum est quod partes per se non possunt transigere super beneficio ecclesiastico, ut supra de transact. Super, lib. ii.(285) nec etiam permutare, ut supra de rerum permut. Quesitum, lib. ii.(286) Hoc ideo quia beneficia ecclesiastica gratuito titulo tantum haberi possunt, ut i. q.iii. Ea que.(287) Non obstat supra de offic. del. Si quando, lib. i.(288) quia illud intelligendum est quando transigitur super beneficio tamquam super propritate, et sic intelligitur supra de decim. Ex multiplici.(289) Vel super hoc interuenerat iudicis auctoritas. Permutari etiam non potest spirituale nisi cum alio spirituali, ut supra de decim. Intelleximus, lib. i.(290) licet sit arg. contra lxxxii. di. Presbiter.(291) Hoc autem non est dubium quin amicabilis compositio possit interuenire in spiritualibus, ut supra de transact. c.ii. lib. i.(292) jo.] persona prioris: nisi hoc apponeret papa talis compositio quam papa confirmat potius esset realis quam personalis, ut supra de transact. Veniens, lib. ii.(293) jo. circa prouentus: Ergo sicut ipsum ius non potest diuidi, sicut nec fructus, ut i. q.iii. c.ult.(294) xvi. q.i. Si monachus.(295) jo.
8. PRO ILLORVM PROVISIONE in aliqua ecclesiarum suarum: Sub hoc termino comprehenduntur omnes ecclesie illius prouincie, etiam episcopales, ut patet hic ex sequentibus, cum ex tali mandato ei archiepiscopus contulerit prebendam in Xantonensi ecclesia, et papa postea confirmat, et arg. infra de uerb. sign. Cum clerici,(296) et supra de usu pallii, c.i. lib. ii.(297) jo. indulgentiam de quadragesimo: Erat eis indultum ut tantum xl. esse deberent. in elusionem mandati nostri: Multe enim uie sunt hominibus ad malitiam, in authen. de nupt. § Si igitur, in fine.(298) jo. non seruasse: Et ita qui semel facit contra priuilegium suum, sibi preiudicabat in illo, arg. supra de rescript. Constitutus(299) et supra de constit. Cum accessissent.(300) Arg. contra infra de priuil. Accedentibus,(301) C. de excus. tut. uel cur. Voluntarie.(302) Quod uerum est nisi excreuissent ecclesie facultates, supra de constit. Cum M. Ferrariensis,(303) C. in quibus causis tut. hab. l.ult.(304) Vbi rebus pupilli crescentibus, nouus tutor datur. jo. a predicto archiepiscopo: Ideo ualuit hic sententia excommunicationis ab archiepiscopo in subditos suffraganeorum lata, quia delegatus fuit domini pape in hac parte. t. recipiant in canonicum: Et ita excommunicati recipient canonicum et ualebit, sicut excommunicatur quis donec in causa procedat, ut supra de offic. ord. Significauit, lib. ii.(305) Preterea quia isti prius non absoluuntur quam satisfaciant, ut supra de offic. del. Ex litteris, lib. eodem,(306) set satisfacere non possunt nisi eligant. jo.
9. TVIS QUESTIONIBVS de patrimonialibus
bonis: Habent ergo isti patrimonium suum pro certo titulo, nec debent
ab episcopo beneficium petere, ex quo eo modo intitulati sunt, nam iudicium
sibi manducarent et biberent, xvi. q.i. Quoniam quicquid,(307)
xii. q.i. Illi autem.(308)
Set quid si eorum patrimonium periret casmate uel alluuione, uel quid si
clerici alicuius prebenda depereat casmate, numquid habebitur recursus
ad episcopum, questio dominicalis est. laur. Set non uidetur quod proprietas
possit haberi pro titulo, per id quod est infra de simon. Tua.(309)
Item numquid huic titulo adheret ius spirituale, ut nec uendi possit, nec
etiam dari, nec quod succedat ad heredes ut desinat esse titulus? Respon.
Non est res spiritualis et succedit ad heredes; tamen uendi uel donari
non potest, quia inde debet honus ecclesie sustinere. Item bene concedo
quod dabit inde decimam si prius erat decimabilis alicui ecclesie, ut xvi.
q.i. Si quis laicus,(310) licet
quoad quid res clericorum eodem gaudent priuilegio quo res ecclesie, ut
xvi. q.i. Similiter.(311) Nec
enim magis est illa res priuilegiata quam si esset alicuius ecclesie, et
transferretur ad aliam ecclesiam. Nec tamen renunciare potest ei sine licentia
episcopi, sicut nec prebende uel ecclesie, ut supra de testa. Admonet.(312)
Item nec poterit iste clericus inconsulto suo episcopo transire ad alium
episcopatum, ut lxxi. di. Primatus.(313)
Set hoc non est tantum ratione rei, set quia obligatus est ei ratione ordinis.
jo.
6. DE CLERICO EGROTANTE ET DEBILITATO
7. DE INSTITVTIONIBVS
1. AD DECOREM noscitur pertinere: Interest
ergo ecclesie quod boni in ea instituantur, arg. xii. q.ii. Gloria,(320)
et interest ordinis uel collegii quod ordo plenus sit, ff. de decur. Generaliter.(321)
laur. acceptus est Deo: xxxii. q.iiii. § His ita.(322)
jo. iure hereditario: sic viii. q.i. Apostolica.(323)
Et sic uidetur quod non solum ad filios set ad nepotes uel ad collaterales
non succedunt ecclesiastica beneficia, et supra de iure patron. Consuluit,
lib. i.(324) Set dico quod
possunt, ut supra de offic. deleg. Ex parte, lib. i.(325)
dumtamen non fiat hoc ratione successionis, ut supra de elect. Venerabilem,
circa finem, lib. eodem. jo. undecumque originem: infra eodem, ne
clerici uel monach. secul. c.i. lvi. di. Vndecumque.(326)
Tamen ratione nationis plus diligitur mancipium, ut ff. d. edil. edict.
Quodsi nolit § Qui mancipia.(327)
jo. indignum se reddet: infra de usur. Quia frustra, ii. q.vi. Qui
se scit,(328) et est hic arg.
culpam culpe compensandam, supra xcv. di. Esto,(329)
ff. ad leg. Aquil. Item Mela, i. responso,(330)
supra de deuort. Significasti, lib. i.(331)
jo. propter hoc: scilicet quod nolebat
institutere nisi Venetos, quod scilicet solos Venetos promoueret. jo.
2. TVA NOBIS dignitates uel canonicas:
Qui iam canonicus est in episcopali ecclesia ad ruralem ecclesiam non debet
inscribi, arg. C. lib. x. si curialis relicta ciu. rus inhabit. mal. l.
una.(332) In Lateranensi
namque concilio: supra de prebend. Quia in tantum, lib. i.(333)
supra de cleric. non resid. Quia nonnulli.(334)
ecclesiasticas dignitates: Dignitas est quedam preeminentia in gradu,
arg. supra xxiii. q.v. Administratores.(335)
laur. ut cum unum officium: xvi. q.i. Presbiteros,(336)
C. de assess. Nemo.(337) que
residere in loco: supra de appell. Peruenit,(338)
supra de cleric. non resid. c.ult. lib. i.(339)
largiendi potestate priuetur: Ecce pena ut episcopus qui confert
beneficium clerico iam aliud habenti priuetur potestate conferendi illud.
Hodie secus est quia licite recipit secundum, set recipiendo secundum perdit
primum, ut in constitutione, De multa. jo. Volentes igitur: usque
huc sunt uerba Lateranensis concilii. laur.
3. CVM VENISSENT de iure communi: supra
i. q.iii. c.iii. et Res et c. Peruenit(340)
et xvi. q.ult. Nullus omnino,(341)
supra de offic. archidiaconi, Cum satis, lib. i.(342)
Arg. contra lxiii. di. Si in plebibus,(343)
supra de penis, Licet, lib. i.(344)
supra de exces. prelat. Ad hec,(345)
supra de offic. deleg. Super eo.(346)
jo. de consuetudine generali: secus obtinet alicubi de consuetudine
speciali, ut supra de appell. Bone, lib. eodem. illas ad preces:
scilicet in constitutionem et custodiam uacancium ecclesiarum. eo in
episcopum: idest Willhelmo archidiacono. sibi retinuit: ipse
archiepiscopus.
in recompensationem: Nota recompensationem, sic
supra de prescript. Controuersiam.(347)
Arg. eodem de restitutione militis ut restitutio ubi heres militis grauatur
ne extrahat falcidiam. Alleuiatur autem ne condempnetur supra id quod facere
potest. jo. archidiaconus ipse respondit: Nec talis responsio simoniaca
fuit quia non erat obligatoria, immo interponebatur ad redimendam uexationem
suam, cum iam collatio sibi facta precessisset, arg. supra de simon. Dilectus,
lib. ii. laur. non institui: Immo etsi archiepiscopus ei concessisset
institutiones, non ideo uidetur quod ei concessit instituere se ipsum,
arg. infra de iure patron. Per nostras, quia non debet quis a seipso oriri,
xxiiii. q.i. Dicimus;(348)
et ita potuit petere institutionem ab archiepiscopo, unde replicatio huius
non oberat. jo. incongruum uidetur: cum inter dantem et accipientem
debeat esse distinctio, ut infra c. proximo. laur. donec probatum legitime:
Set quare incumbit episcopus honus probandi? Nonne archidiaconus supra
fuit confessus quod talis dignitas quandoque spectabat ad archiepiscopum,
set in recompensationem fuit data archidiacono? Si ergo fatebatur quod
quandoque fuerit episcopi, ergo adhuc spectabat ad ipsum, nisi ostendatur
contrarium, ut supra de prescript. Si diligenti, supra de transact. Preterea,
lib. ii. C. de probat. Siue,(349)
infra de censi. Olim. Respon. Hic due fuerunt presumptiones pro archidiacono,
tum quia et ipse et antecessores sui fuerunt in quieta possessione, tum
quia episcopus confessus fuit se donasse ius instituendi, unde presumitur
realis esse donatio, ut hic dicit, et ita potius presumitur donatio esse
realis quam personalis. Similiter pactum potius presumitur reale quam personale.
Licet enim persona inseritur facto, non ideo est personale, set ut ostendatur
cum qua persona factum sit pactum, ut ff. de pact. Iurisgentium §
Pactorum et l. Tale.(350) Plerumque
enim successoribus consulimus, sicut et nobis, ut ff. de probat. Si pactum.(351)
Set transactio potius potius presumitur personalis quam realis, ut supra
de transact. Veniens, lib. ii. supra de prebend. Nisi, lib. eodem. Hoc
tamen aduerte quod si episcopus alicui persone det rem ecclesiasticam,
potius presumitur personalis donatio quam realis, ut x. q.ii. Hoc ius,(352)
xvi. q.i. Possessiones.(353)
Set si ecclesie aliquid dat, intelligitur perpetuo dedisse, ut xvi. q.i
c.ult.(354) infra de hiis que
fiunt ab episc. c.i. Hoc ideo quia ecclesia non potest mori, ut xii. q.ii.
Libertos.(355) Vnde si hic
dicamus donationem fuisse factam archidiacono et non archidiaconatui, potius
presumitur personaliter dedisse, set quia antecessores sui quiete possiderunt
tale ius, ideo presumitur realis fuisse donatio. jo. cum in hoc casu:
idest si personaliter concessisset eas, licite potuit episcopus sibi aliqua
retinere, et hoc secundum distinctionem quam habes infra ut eccles. benefic.
Vt nostrum. jo. abiurasse: Set quare ipse archidiaconus non repetit,
cum ex hoc in posterum saltim possit fieri preiudicium archidiaconatui,
ut supra de arbit. Peruenit, lib. ii.? Item quia tale iuramentum temerarium
fuit, ut supra de constit. Sicut, lib. eodem. Respon. In eo quod archidiaconatum
contingit, non tenet, ut ff. de pact. Iurisgentium § Si paciscar,(356)
infra de donat. Inter, in fine. jo.
4. CVM AD NOSTRVM ratione abbatie ad ipsum:
abbatem, quia sic appellatur prelatus illius loci uel ecclesie. inter
dantem: simile xxiiii. q.i. Dicimus,(357)
infra de iure patron. Per nostras, infra de bapt. Debitum, ff. de auctor.
tut. l.i.(358) Nemo enim uicem
plurium personarum sustinet, xvi. q.i. Presbiteros,(359)
lxxxix. di. Singula,(360) ff.
de pact. Si plures.(361) Arg.
contra ff. de adopt. Si consul,(362)
supra de elect. Cum inter, lib. eodem. Set quid si alii confert potestatem
conferendi illam dignitatem, numquid ab illo potest institui? Non, ut xvii.
q.iiii. Questi,(363) ff. de
auctor. tut. Pupillus,(364)
ff. de re milit. Milites,(365)
ff. de admin. rerum ad ciu. pertin. l.ii.(366)
Arg. contra quia multa possumus per alios que non per nos, lxxxviii. di.
Episcopus,(367) v. q.iii. c.ult.(368)
ff. que res pig. oblig. pos. l. Aristo.(369)
8. DE CONCESSIONE PREBENDE ET DIGNITATIS
VEL ECCLESIE NON VACANTIS
1. PROPOSVIT eam alii assignastis: Vtrum
autem electio facta post mandatum pape teneat dixi supra de prebend. Dilectus.
jo. de ipsa manu propria: ut supra de prebend. Dilectus, lib. eodem.
de iure possumus supra ius dispensare: nam contra apostolum dispensat,
ut xxxiiii. di. Lector(370)et
lxxxii. di. Presbiter;(371)
item contra uetus testamentum in decimis non dandis; item in uoto, ut infra
de uoto c.i. item in iuramento, ut xv. q.vi. c.ii. et supra de rescript.
Constitutus, tamen contra uniuersalem statum ecclesie non potest dispensare,
xxiiii. q.i. Memor sum,(372)
nec potest dispensare ut monachus habeat proprium, ut infra de statu mon.
c.ult. nec contra iiii.or concilia, ut xv. di. Sicut,(373)
nec contra preceptum apostoli, ut xxv. q.i. Sunt quidam,(374)
quod intellige in hiis que spectant ad articulos fidei. Item secundum quosdam
non dispensat in secundo gradu consanguinitatis, ut supra de restit. spol.
Litteras, quod non est uerum, ut supra de conuer. infid. Interrogatum,
lib. ii. jo. dispensare: Pro nichilo dicit papa uerba ista, quoniam
hic nullam fecit dispensationem. intelligebatur uacare: Sic ergo
uidetur quod per sententiam statim perdatur dominium, quod est contra id
ff. de resc. uendit. Fundus,(375)
instit. de iud. offic. § ult.(376)
set hic non uacat quia institutio facta pronunciatur nulla. jo. conferatis:
idest collatam dimittatis, uel proprie intelligas ut ab eis debeat recipere,
licet prius iuste receperit, ut supra de iure patron. Si uero aliquando.(377)
jo. locum in capitulo: simile supra de preben. Relatum, lib. i.(378)
jo.
2. QVIA DIVERSITATEM diuersitas sepe sequitur animorum: quia quot capita, tot sententie, supra de con. di.iiii. Sicut,(379) ff. de arbit. Item si unus § Principaliter.(380) Et ibi uelle suum cuique est, nec uoto uiuitur in uno. Item Ouidius: `Pectoribus mores tot sunt, quot in orbe figure'.(381) jo. uilesceret Simile lxxx di. Episcopi.(382) partem sollicitudinis supra ii q.vi Decreto.(383) supra ix q.iii Per principalem.(384) C. de leg. et const. Digna.(385) supra de translat. Inter corporalia, lib. eodem.(386) uinc. minoraret supra xix di. c.ult.(387) Sic populus Romanus omnem suam potestatem contulit in imperatorem, ut ff. de orig. iur. l.ii. § Et quia,(388) et tamen quedam retinuit, scilicet potestatem condendi leges, ut ff. de legibus Cum possunt.(389) jo. insufficientes Non tamen propter hanc insufficientiam deponitur, licet imperator propter eam deponatur, ut xv. q.vi Alius.(390)confirmatione Per confirmationem enim non datur nouum ius. supra de confirmat. c.i. et ult., lib. eodem,(391) quia qui confirmat, non donat, ut supra de fide instrum. c.i. lib. eodem.(392) ff. de iur. om. iud. Et quia.(393) Verumtamen tria operatur auctoritas siue confirmatio, nam per confirmationem fit maioris auctoritatis, ut xi di. Quis nesciat.(394) Item quando fuit minus ualidum, per confirmationem fit magis ualidum, ut supra de trans. c.i, lib.i.(395) Item quia nullus preter auctoritatem confirmantis potest de illo iudicare ut supra de confirmat, capitulo ii, libro primo.(396) jo. sic tamen Hoc uultinnuere quod tempus suspensionis non currit ei, et subducitur de tempore semestri, quasi dicat, si ante suspensionem uel post absolutionem capitulum suppleuit negligentiam eius, ualebit factum capituli. Hoc uerum est de suspenso qui negligens non est circa absolutionem petendam, quod accidit in isto archiepiscopo, qui cum esset suspensus a papa, pro absolutione iuit ad curiam. Alias si absolui negligat cum possit, sibi imputet, arg. supra c di. Quoniam.(397) supra de rescript. Si autem.(398) ff. de reg. iur. Qui potest.(399) ff. de re milit. Non omnes § Qui captus.(400) Et sic licet aliquis ex culpa sua inciderit in excommunicationem, tamen non imputantur ei que ex illa culpa processerunt, ut xv q.i Si concupiscentia et c. Inebriauerunt.(401) Et est simile ubi culpa precedit, et tamen non imputantur ea que ex culpa procedunt. supra de sponal. Veniens. lib.ii.(402) ff. de furt. Verum et Qui iniurie, in principio.(403) ff. de public. Set et hii qui § Siue autem.(404) Arg. contra supra de instit. Veniens, lib.ii.(405) l di. Sepe et c. Studeat.(406) ff. quod metus causa Si mulier.(407) jo. suspensionis Sic nec tempus deliberationis imputatur creditoribus. C. de iur. delib. Scimus § Si uero ipse in fine.(408) Arg. ff. quemadmodum seruit. admit. l. Si quis alia § ult. et l. Si locus.(409) Sic nec tempus uacantis ecclesie. supra de in integ. rest. Auditis.(410) Nec tempus uite alienantis. xvi q.iii. Si sacerdotes.(411) laur. negligentes Simile supra de prescript. Uigilanti, lib.i.(412) C. de inoffic. testa. Contra maiores.(413) C. de inoffic. testa. Scimus § ult.(414) uinc. si uoluerit Hec ratio bona est, quod ideo non preiudicatur ei, quia si uoluisset eligere non potuisset, sic C. de annal. except. l.i, in fine.(415) supra de prescript. c.i, lib.i.(416) ff. de usur. Cum quidam § Si pupillo.(417) Arg. contra ff. ex quibus causis mai. Item ei.(418) jo. preter eius Si habes in littera `preter,' tunc patet quod papa solus potest auferre canonicis libertatem eligendi, nam ipse rem alterius potest dare eo inuito, ut ix q.iii Per principalem.(419) C. de quadri. prescript. Bene.(420) Non ergo legatus ista potest, ut dixi supra de offit. leg. Dilectus, lib. eodem.(421) Lex tamen dicit quod per rescriptum principis non possit auferri libertas eligendi, ut C. de duobus reis l.ii.(422) jo. accessit Illud tamen tempus computatur quo commeatu accepto in domo sua stat, ut ff. ex quibus causis maior. Miles.(423) Set si est in itinere, tunc habet priuilegium, ut ff. ex quibus causis maior. Qui mittuntur, in fine.(424) jo. sed noticie Tempora enim incipiunt currere tantum a tempore scientie, arg. ii. q.vi § Biduum.(425)lxxxii di. Proposuisti.(426) Non enim uidetur habere potestatem agendi qui ignorauit. ff. de edil. edic. Cum sex.(427) Et sic uidetur quod tempus sex mensium non sit continuum, set utile, quia si esset continuum, cederet ignoranti, ut ff. ex quibus causis infam. irrog. Genero.(428) Secus ubi tempora sunt utilia, ut ff. de diuersit. tem. pres. l.i(429) et ff. de calump. Annus.(430) Et quod sit utile patet ex hoc quia si canonici iusto impedimento non possunt eligere infra vi menses, non preiudicat eis, ut in constitutione Innocentii Ne pro defectu.(431) jo. impetrasse Nisi de hoc habuissent priuilegium, non fuisset opus ammonitione, quia tempus est eis pro ammonitione, ut extra iiii de supple. negli. Licet(432) C. de iure emphi. l.ii.(433) Nec enim cerciorari debet qui ignorat, ut ff. de act. emp. l.i.(434) Arg. tamen est quod precedere debet ammonitio, ut xvi q.iii Placuit.(435) xviii di. Propter.(436) c. di. Quoniam.(437) supra de supple. negli. c.i, lib.ii.(438) Fit enim denunciatio scienti, ut ff. de adult. Denunciasse.(439) Et denunciatio fit ei qui debet libertatem, licet sciat. ff. de fideicom. lib. Cum uero § Subuentum.(440) Et premissa ammonitione liberandus nascitur, ut ff. de fideicom. lib. Si quis rogatus et l. Si pregnans.(441) jo. donatione regia Reges tamen conferunt prebendas, ut supra de consuetud. Cum inter, lib. eodem(442) et supra de in integ. rest. Auditis, lib. eodem.(443) Set non tempore suspensionis episcopi, quia bona ecclesiarum non deuoluuntur ad fiscum, ut xvi q.i In canonibus et § Nouarum,(444) licet sit arg. contra extra i de iure patron. Ex diligenti.(445) Item uacante ecclesia questiones de feudis ecclesiasticis spectant ad reges, ut supra de foro compet. Verum, lib.ii.(446) jo.
3. CVM OLIM FVIT Cum in prepositum Adhuc totum istud est de mandato domini pape. laur. niterentur Si istud non apponitur, per se subintelligitur. supra de rescript. Ex parte, lib.i.(447) Secus secundum legem. xxv q.ii l. Vniuersa.(448) uinc. corporaliter Set numquid istud possunt facere executores quibus hoc solum mandatur, ut aliquos cogant quod aliquem eligant? Numquid illis contradicentibus et nolentibus obedire, ipsi ei possunt assignare prebendam? Videtur quod sic, cum omnia accessoria intelligantur eis mandata, ut supra de offit. del. Preterea, lib.i.(449) supra de offit. del. Prudentiam, lib.ii.(450) supra de dote post diuort. De prudentia, lib. ii.(451) ff. de procurat. Ad rem et l. Ad legatum.(452) Set non est ita, quia diligenter fines mandati sunt custodiendi, ut xxvii q.i Si custos.(453) supra de offit. del. Si autem, lib. i.(454) ff. mandat. Diligenter.(455) Set quid si mandatum esset eis ut mitterent eum in possessione prebende, numquid possent excommunicare contradictores, cum hoc non sit eis mandatum? Non, quia tantum executio et nulla cohertio est mandata. jo. in cuius Scilicet cardinalis, qui fuit datus auditor, ut infra sequitur. t. iterato Supra i q.v c.i. supra de renunt. Ex insinuatione, lib.ii.(456) uinc. approbauit Sic ergo episcopus iste prestitit auctoritatem proprio facto, sic supra de elect. Cum inter, lib. eodem,(457) ut ibi dixi. jo. consuetudinem Quia ita consueuerant forte alii prepositi, cum eligebantur in episcopos, retinere in preposituram. Et ita consueuerunt episcopi ibi eligi ad minores dignitates. Consuetudo enim in electionibus potissime est consideranda, ut dixi supra de cleric. coniug. Cum olim.(458) suppresserat Tenebatur enim facere mentionem consuetudinis, ut supra de prebend. Relatum, lib.i.(459) lateranensis concilii Supra de cleric. non resid. Quia.(460) supra titulo i. Tua, lib. eodem.(461) suggestionem: Hinc colligitur quod si commissio per falsi suggestionem impetrata sit, maxime circa formam sententie, et iudex eam sit secutus, quod ipsa sententia non teneat ipso iure. supra de rescript. Constitutus, lib. eodem (462) Supra de instit. Veniens, lib.ii.(463) C. si ex falsis instrum. Falsam.(464) supra de sentent. et re iud. Cum I. et A.(465) Secus autem si eam non sequitur. supra de offit. iud. deleg. Intelleximus, lib.i.(466) De hoc plene dixi supra de rescript. Constitutus, lib. eodem.(467) vacaret Sic possessio non dicitur uacua, quam omnes quocumque modo detinet, licet reuera nullus sit possessor, ut ff. de act. empt. l.ii.(468) Et est simile supra eodem c. Ex transmissa, lib.ii.(469)de facto Hic uidetur quod ad hoc ut rescriptum non sit uitiosum, non solum ea que iuris sunt, sunt narranda, set etiam ea que sunt facti. Pari ratione uidetur quod si secundum rescriptum non facit mentionem prioris rescripti quod non ualuit, quod non ualeat. Set non est ita, ut supra de confirmat. Bone, lib.ii,(470) quia littere priores non dicuntur priores, set potius nulle, ut vii q.i. Factus,(471) nec littere priores que non ualent debent facere impedimentum secundis que ualent, ut supra de iure patron. Quamuis, lib.i.(472) ff. de leg.i Si seruus legatus § Si seruus.(473) Set quid si post primas impetratas impetrantur secunde, que non faciunt mentionem priorum, postea tamen iudices pronuntiant priores non ualere, numquid agi potest per secundas litteras? Ex hac decretali est arg. quod non ualeant secunde, quia et si de iure essent cassande, de facto adhuc tenebant. Item quia post qualem litteram non cassatam, impetrauit secundam, unde non ualent, arg. supra de elect. Considerauimus, lib.i.(474) Item quia plerumque ea que sunt facti, prestant impedimentum ei quod est de iure, ut dixi supra de elect. Auditis, lib. eodem.(475) Item quia lite pendente rescriptum impetratum non ualet, ut supra de testi. Causam, lib.i.(476) C. ut lite pendente l.i.(477) Econtra uidetur quod postea conualescit, ut supra de foro compet. Licet, lib. eodem.(478) Arg. bonum ad hoc ff. de iniusto rup. testa. Postumus.(479) Set quid si transactio uel iuramentum est interpositum, que de iure non debent habere effectum, numquid propter taciturnitatem talium uitiatur rescriptum? Arg. quod sic, supra de rest. spol. Conquestus, lib. ii,(480) quia licet non ualeat, tamen sua auctoritate non debet contra illud uenire, ut supra de elect. Venerabilem, lib. eodem.(481) Econtra uidetur quod non fuit necesse facere mentionem de hoc, quia si excipitur de transactione siue iuramento, potest replicari contra illud de dolo uel metu, et ita littere ille iuuabuntur replicationis ope, licet non actionis, ut supra de prebend. Pro illorum, lib. eodem.(482) supra de except. Cum ecclesiastice,(483) quia nichil interest, actionem quis non habeat, an habeat talem que exceptione repellatur, ut ff. de reg. iur. Nichil interest.(484) Item quia non est necesse adire iudicem pro tali iuramento, quod est reprobatum, ut ff. de condi. insti. Que sub conditione § ult.(485) Item quia aduersarius non potest hoc culpare si tacitum est uitium ipsius. jo. quam iuris Possessio plurimum facti habet, quando aliquis per se ipsum retinet uel acquirit possessionem, ut ff. ex quibus causis maior. Denique.(486) Plurimum facti et plurimum iuris habet cum quis per procuratorem uel filium uel seruum possessionem acquirit. Et dicitur habere plurimum facti quia non usucapit priusquam se sciat possidere, ut ff. de acquir. pos. Possessio § ult.(487) ff. pro soluto Si emptam.(488) Plurimum iuris et minimum facti habet possessio que nobis per filium uel per seruum in rebus peculiaribus acquiritur, per eos enim dominus uel pater ignorans ususcapit. ff. de usucap. Numquam § Si seruus.(489) ff. pro empt. Qui fundum § ult.(490)jo. iusta causa Ecce uerbum, nota dignum quod propter iustam et necessariam causam possit episcopus uel alius habere plures dignitates, inconsulto etiam papa. Et esset iusta causa forte paupertas episcopatus. Et est simile infra ut eccles. benefit. Vt nostrum, lib. eodem.(491)
4. POST ELECTIONEM Ordinationem Idest institutionem, set contra infra eodem capitulo circa finem, uersu, `Pendente proinde etc.' Solutio. Ad capitulum pertinet institutio in loco, in capitulo, in stallo, in choro; ad archiepiscopum autem institutio in prebenda uel dignitate, ut infra `prope sequitur persone ydonee et for etc.' uinc. ammonitione premissa Arg. est hic quod a tempore ammonitionis currat tempus Lateranensis concilii; de hoc dixi supra eodem Quia, lib. eodem.(492)inuestiri Idest locum in capitulo accipere. laur. ipsius igitur Archepiscopi, quam fecerat de ipso honorio cui hee littere diriguntur. t. illum dilecto Archidianconatum. post resignationem Hoc proponebatur, set non probabatur. Set si probaretur, quia tamen petebatur confirmatio ratione etiam prime concessionis que non tenuit, ut post dicitur infra eodem capitulo, ideo modicum fermenti totam massam corrumpit. laur. petebat Ipse R. prime Facte a capitulo secunde Facte ab archiepiscopo. ad cuius Responsio Honorii. t. in capitulo Nec enim est necesse facere mentionem de parte certa, qui facit mentionem de tota, cum pars contineatur in toto, ut xciii di. Legimus, in fine.(493) xiiii q.v Penale.(494) de con. di. v Non mediocriter.(495) ff. Quod metus causa l.i.(496) ff. de reg. iuris In toto.(497) Sic episcopus in ecclesia. vii q.i Scire.(498) Sic nomine populi continentur senatores, ut instit. de iure natural. § Plebs.(499) Sic in numero decurionum continetur ipse preses. ff. quis et a quo appell. l.i § Si preses.(500) Sic et familie appellatione ipse princeps familie continetur, ut ff. de uerb. signif. Familie.(501) Quandoque nomine ecclesie non comprehenditur episcopus, ut lxiii di. § Ex hiis.(502) infra de uerb. signif. Cum clerici.(503) Arg. contra predicta quod plus ualet specialis nominatio quam generalis, ut xxiii di. Quamquam,(504) cum suis concordantiis, et supra de rescript. Sedes,(505) cum suis concordantiis. jo. decanus Immo etsi nondum esset decanus, set futurus esset, deberet mandatum implere. supra de rescript. Eam te, lib.ii.(506) jo. duo capite Simile supra vii q.i In apibus.(507) Sic in constitutione Innocentii, Quoniam in plerisque.(508) ea fecisses Scilicet si resignasses et abiurasses archidiaconatum. Cui potius Scilicet aduersario. antiquum ius Supra eodem Quia.(509)non esset infra tempus Hic patet quod tempora absentie ipso iure non currunt absenti, et xvi q.iii Prima, in fine.(510) Et dixi supra de prescript. Cum uobis, lib. eodem.(511) jo. penitens Vt intelligas quando possit reuocari confessio, quando non, nota quod quandoque confitemur aliquid per procuratorem siue per aduocatum, quandoque per nos. Si procurator aliquid confitetur, hoc domino preiudicat, nisi statim reuocet cum audit confessionem, ut supra de offit. del. c.ult., lib. eodem,(512) ut ibi dixi, et supra ut lite non contest. Accedens.(513) Si uero aduocatus meus aliquid confitetur, illud reuoco quousque confessio sit redacta in scriptis, ut infra de cens. Olim,(514) licet quidam dicant quod usque ad triduum possit corrigi error aduocati, ut C. de errore aduoc. l.ii,(515) set ibi narrat factum, non ius. Errorem autem possum reuocare proprium usque ad sententiam, ut C. de iuris et facti ignorant. Error.(516) Quod uerum est nisi talis sit confessio que non potest preiudicare ut in causa matrimonali, ut supra de eo qui cognou. consang. uxor. sue Super, lib.ii.(517) Et in aliis casibus qui consueuerunt notari. ii q.i c.i. Alias confessus semper pro conuicto habetur, ut supra de confessis c.uno.(518) C. de confessis l.i.(519) jo. ex parte Scilicet reuocare responsum, quia in iure semel confessus pro conuicto habetur. C. de confess. l.i.(520) Interpretatio Infra de donat. c.i.(521) ff. de manda. prin. Beneficium.(522) uinc. in exilio Tamquam tempore persecutionis. xvi q.iii Prima,(523) quia eo tempore non ualeret diligentia, ut supra eodem titulo Quia.(524) laur. inferius Simile supra xxi di. Inferior.(525) Executores Quod non licet, ut xvi q.vi Consuetudo(526) et c. sequenti.(527) Nisi in casibus ut xi q.iii Quia.(528) supra de cap. monach. De minori, lib.ii(529) et supra xvi q.vii Sane(530) et ff. de hiis que in fraud. ced. Ait pretor § Si debitorem(531) et infra de adult. c.i(532) et infra de regul. Licet(533) et C. quando liceat unicuique l.i.(534) Hec tamen ratio non sufficit, quin ipsi licite possint uti iure suo, si prius fuerint in possessione iuris illius ut dixi supra de in integ. rest. c.i.(535) Maxime si euidens sit priorem concessionem non tenere, ut supra de iure patron. Quamuis, lib.i,(536) nam uim ui repellere poterant, ut supra de appell. Significauit, lib.i.(537) Hic autem dubium erat an prior concessio teneret, et ideo cassantur ea que facta sunt, ea nondum cassata, ut supra de elect. Considerauimus, lib.i.(538) jo. minime reprobata Quod primo fieri debuit. supra de elect. Considerauimus, lib.i.(539) supra de concess. Qui in uiuorum lib.i.(540) sorciatur Quia non constitit tempus non fuisse elapsum ex responsione Rogerii. jo. renuntiatione De hiis enim coran papa fuerat propositum, set nichil probatum. laur. Hoc non approbo quia si fuit proposita, siue fuerit probata, siue non, et iudex processit ad sententiam, amplius non est audienda, ut supra de re iud. Inter, lib. eodem.(541) Set ideo non sunt admissi in modum exceptionis quia uidebantur calumpniose obicere. Vnde licet non admittantur in modum exceptionis ad inpediendam institutionem, tamen admittuntur in modum accusationis, simile supra de appell. Constitutus, in fine, lib. eodem.(542) Vel hic intendabatur possessorium, unde non obstat talis exceptio, ut supra de resti. spol. c.i, lib.i.(543) jo.
5. CVM PRO QVESTIONE nulla prime Est autem arg. quod de prima sit intelligendum, ut ff. de uerb. signif. Boues.(544) ff. de uerb. oblig. Eum qui.(545) Arg. contra xxxi q.i Aperiant et c. Quod si dormierit.(546) jo. possident: Licet stallum in choro et locum in capitulo habeant, et sint canonici. uinc. non potuerunt: Idest non tenebantur, cum non fieret mentio sacramenti in litteris pape. supra de rescrip. Constitutus.(547) laur. predictus O. Auunculus istius cui scribitur. t. eis promittensTurpitudinem suam allegant. laur. liberaret: In hoc symoniam commisit, quia in talibus cessabit omnis pactio, ut i q.ii Quam pio.(548) Item quia liberare uel remittere idem est quod dare, ut supra de testi. Veniens, lib.i.(549) ff. de calump. Quin etiam.(550) jo. vacaturum Quod fuit contra lateranense concilium si uerum fuit. de iure Cum in hoc turpitudinem suam allegant, ut infra de donat. Inter.(551) Et sic obstat alicui suum factum, licet sit iniustum, sic supra de cleric. coniug. Diuersis.(552) supra de filiis prebyter. Veniens, lib.i.(553) xxviii di. Diaconi.(554) ff. de adopt. Post mortem.(555) ff. de seruit. rust. pred. Per fundum.(556) Arg. contra l di. Penitentes.(557) xxxv q.ix Quod quis.(558) supra de prebend. Cum non ignores, lib.ii.(559) Set nonne in pari causa turpitudinis, potior debet esse conditio excipientis, ut ff. de condit. ob turpem causam Vbi autem?(560) Item expresse uidetur contrarium. infra eodem c.ult.(561) Respon. Hic iste clericus fuit in possessione, quia iam receptus erat, et ideo potior fuit in possessione, quia iam receptus erat, et ideo potior erat ipsius conditio, secus si non esset possessor, ut supra de testi. Cum tu, lib.i.(562) jo. non debeas Supra de prebend. Relatum, lib.i.(563) supra de prebend. Dilectus, lib. eodem.(564) jo.
6. LITTERAS VESTRAS est electus Nichilominus prebendam et canonicam minoris ecclesie sibi retinuit prout sequitur. t. iuxta canon supra de elect. Cum in cunctis, lib.i.(565) supra xxi q.ii Si quis iam translatus.(566) uinc. persone Idest homines iuxta uulgare Lumbardie. Et iuxta illud Boicii, persona est rationabilis creature indiuidua essentia, et numerus ille supplendus erat de canonicis, et non de laicis uel prebendis geminatis, sicut cum due dantur preposito uel alii in dignitate constituto, arg. supra de institut. In ecclesia